De VN werden de permanente ontmoetingsplaats voor multilateraal internationaal overleg. Maar optimisme en eensgezindheid aan het einde van de Tweede Wereldoorlog moesten snel plaatsmaken voor de Koude Oorlog. Dit was van grote invloed op het functioneren van de VN. Het ledental breidde zich, als gevolg van het door de VN gestimuleerde dekolonisatieproces, weliswaar sterk uit, maar deed tegelijkertijd afbreuk aan de effectiviteit van de VN.

Mede door toedoen van de ontwikkelingslanden kwam in de VN steeds meer de nadruk te liggen op de internationale sociale en economische problematiek. In de jaren zeventig leidde dit tot het streven naar een Nieuwe Internationale Economische Orde (NIEO), gericht op het tot stand brengen van nieuwe economische verhoudingen in de wereld. Weliswaar werd de VN-familie het onderhandelingsforum op het terrein van de ontwikkelingsproblematiek, maar tot echte doorbraken kwam het niet.

In de jaren tachtig bereikte de geloofwaardigheid van de VN, met name in het Westen, een dieptepunt. Vooral van Amerikaanse zijde werd de VN verweten anti-westers en gepolitiseerd te zijn. Het Amerikaanse VN-beleid onder president Ronald Reagan was gericht op herstel van het Amerikaanse leiderschap en vormde de aanleiding tot een reeks van incidenten (de uittreding van de VS en Groot-Brittannië uit de UNESCO, het deels inhouden door Washington van de verplichte contributies en druk uitoefenen op het doorvoeren van hervormingen in de administratieve en budgettaire sfeer).

Ondertussen begon de Sovjet-Unie zich onder president Michail Gorbatsjov, geheel in tegenspraak tot het traditionele VN-beleid, op te werpen als de kampioen van de Verenigde Naties. In het kader van zijn ‘Nieuw Denken’ bepleitte hij niet alleen een versterking van de VN over een breed front (Algemene Vergadering, Veiligheidsraad, secretaris-generaal en vredesoperaties), maar ook een actieve aansluiting van de Sovjet-Unie bij internationale organisaties zoals de VN als een middel om de economische problemen in eigen land aan te pakken.

Aan het einde van de jaren tachtig werkten de beide supermachten in de Veiligheidsraad nauw samen bij de oplossing van een hele reeks regionale conflicten. De doorbraak kwam tot stand bij de poging, in 1987, om via aanvaarding van resolutie 598 een einde te maken aan de de oorlog tussen Iran en Irak. Dit luidde een periode van ongekende samenwerking in, met name in de sfeer van vrede en veiligheid. Deze ‘revitalisering’ van de VN was kenmerkend voor de verschuivingen in de internationale verhoudingen op het breukvlak van de jaren tachtig en negentig.