Nederland (Frans: Pays-Bas; Duits: Die Niederlande; Engels: The Netherlands; buiten Nederland vaak aangeduid als Holland), het in Europa gelegen deel van het Koninkrijk der Nederlanden, 41 526 km², waarvan 33 882 km² land en 3 468 km² binnenwater, met 16 570 613 inwoners (2007 schatting), ca. 489 personen per vierkante kilometer (2007 schatting). De hoofdstad is Amsterdam; de regeringszetel is 's-Gravenhage. Als enclaves binnen de provincie Noord-Brabant bevinden zich ca. 30 kleine Belgische gebieden, tezamen vormende de gem. Baarle-Hertog; daarbinnen liggen weer twee Nederlandse exclaves, behorend tot de gem. Baarle-Nassau. Behalve het vasteland omvat Nederland de Waddeneilanden: Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en Rottumeroog. Munteenheid is de euro, verdeeld in 100 eurocent, die per 1 januari 1999 de gulden verving op de effectenbeurzen en in het betalingsverkeer tussen banken, en per 1 januari 2002 ook in het contante betalingsverkeer wettig betaalmiddel werd (1 euro is 2.20371 gulden). Het volkslied is het Wilhelmus; de officiële vlag is rood, wit, blauw. Nationale feestdag is 30 april ‘Koninginnedag’, de verjaardag van de voormalige koningin Juliana. De internetlandcode (TLD) is nl.

Naam. De benaming van het staatkundige begrip Nederland is afgeleid van een oude geografische naam die in verschillende delen van West-Europa gebruikt is voor lage landen ter onderscheiding van aangrenzende heuvel- of berglanden (vgl. Unterland of Niederland tegenover Oberland in de Alpen, Pays-Bas en Montagne in Bourgondië, en Lowlands en Highlands in Schotland). De staatkundige term Nederland stamt wellicht uit het Rijnland. Aanvankelijk werd hij, met zijn tegenhanger Overland, gebezigd voor de gebieden benoorden en bezuiden de Vinxtbach, een riviertje dat tussen Remagen en Andernach in de Rijn stroomt en dat deel heeft uitgemaakt van de grens tussen de Romeinse provincies Germania Inferior en Superior. De benaming Nederland is later stroomafwaarts verplaatst (wat vaker met dergelijke geografische begrippen is gebeurd). Sedert de 12de eeuw werd onder Nederland in het bijzonder het stroomgebied van de Rijn beneden Keulen verstaan, als tegenstelling tot het Overland boven (bezuiden) Keulen. Het begrip Nederland(en) heeft later ook ruimere staatkundige betekenissen gekregen. In de loop van de 15de eeuw is het in zwang gekomen als verzamelbegrip voor de landen van de hertog van Bourgondië. Na het midden van de 16de eeuw verschijnen de namen Nederlanden en Pays-Bas ook in officieel gebruik, doorgaans in de meervoudsvorm.