Het nationalisme van de nazi's bouwde voort op romantisch-nationalistische stromingen uit de 19de eeuw en de biologische rassentheorieën van Houston Stewart Chamberlain en Joseph Arthur de Gobineau. Zij zagen het volk als een op bloedbanden gebaseerde mythische eenheid, onverbrekelijk verbonden met het land (Blut und Boden). In het onderscheid tussen hogere en lagere rassen werd het Arische ras (zie Ariërs) als het enige cultuurscheppende beschouwd. De historische zending van Duitsland was om dit ras in een overheersersrol te brengen. In Der Mythus des 20. Jahrhunderts trachtte Alfred Rosenberg deze ideeën tot een filosofisch systeem te ontwikkelen.

Gebaseerd op een versimpelde uitleg van Darwins Survival of the fittest, predikte het nationaalsocialisme een rassenstrijd tussen Übermenschen en Untermenschen, tussen Ariërs en niet-Ariërs, waarvan het ‘joodse ras’ de laagste soort was. Een fel antisemitisme werd vanaf het begin aangehangen en bleek voorbode van de uitroeiing van ca. 6 miljoen joden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Van de Italiaanse fascisten, die een sterk ontwikkeld gevoel demonstreerden voor show en propaganda, namen de vroege nazi’s diverse symbolen en gedragslijnen over, zoals het veelvuldige gebruik van geweld om politieke tegenstanders te intimideren, het zingen van liederen, het ritueel groeten van de partijvlag, de fascistengroet (Hitlergroet; rechter arm gestrekt schuin omhoog), geüniformeerde parades en het voortdurend hameren op het grootse eigen nationale verleden. Nationaalsocialisme deed net als het fascisme een beroep op het gevoel, niet op het verstand. Dit bleek ook uit het leiderbeginsel, wat duidelijk tot uitdrukking kwam in de term Der Führer, waarmee het eenhoofdige leiderschap werd geaccentueerd. Lagere besturen werden niet gekozen, maar van bovenaf benoemd. Het nationaalsocialisme nam als symbool het hakenkruis. De partijvlag was een rood veld met, in een witte cirkel, een zwart hakenkruis.

De buitenlandse politiek van de nazi's richtte zich aanvankelijk op de vereniging van alle Duitsers in één rijk. Later streefde men in bondgenootschap met Italië en Japan naar de verdeling van de wereld en de onderwerping van gebieden.