Het nationaalsocialisme is geen ideologie die vanuit één centrale doctrine is ontwikkeld. Het is eerder een combinatie van verschillende, deels conservatieve, deels radicale elementen, waarvan de betekenis in haar onderlinge verhouding steeds veranderde. Nationalisme en socialisme waren machtige leuzen die de massa’s in beweging konden brengen. Door die te combineren, kon een explosieve kracht worden ontketend, zo moet de jonge Adolf Hitler hebben ontdekt. Het nationalisme stond daarbij voorop. Het socialistische element beloofde de industriearbeiders in de natiestaat te integreren en hun een gelijkwaardige positie in het vooruitzicht te stellen. Bestrijding van het communisme en het internationaal georiënteerde socialisme ging hand in hand met bestrijding van het liberalisme en de parlementaire democratie. In wezen was het nationaalsocialisme dan ook een bundeling van anti-ideologieën, een protest tegen de burgerlijke samenleving en tegen oudere niet-nationalistische revolutionaire bewegingen.

Het agressieve antikarakter van het nationaalsocialisme was zowel aantrekkelijk voor ontwortelde soldaten uit de Eerste Wereldoorlog als voor kleine middenstanders en anderen die zich in de naoorlogse chaos sociaal, economisch of cultureel bedreigd voelden. Wat deze groepen verbond, was de gemeenschappelijke frustratie over de verloren oorlog en het opgelegde Vredesverdrag van Versailles, waaruit de voor talrijke Duitsers onaanvaardbare Weimar-Republiek was voortgekomen. Een extreem nationalistische machtspolitiek, zoals gepropageerd door de nationaalsocialisten, leek de oplossing.