Marco Polo (Venetië 1254 – Venetië 8 jan. 1324), Venetiaans koopman, was de eerste Europese beschrijver van het Verre Oosten.

Zijn vader, de handelsman Niccolo Polo, had met diens broer Matteo ca. 1260 een reis naar China gemaakt en was teruggekeerd (1269) met een verzoek van de groot-chan Koebilai aan de paus om missionarissen te zenden. In 1271 vertrokken beiden, nu met de jonge Marco, opnieuw als kooplieden naar Azië. Zij reisden via Bagdad naar de Perzische Golf, van Ormoez (zie Hormuz) uit dwars door Perzië naar de Boven-Oxus, en over Pamir voorbij het meer Lop Nor (zie Lob Nuur), naar de stad Cambaluc (of Cambalig, = Peking) in China. Marco won hier de gunst van de groot-chan, die hem vele dienstreizen, o.a. naar Tibet, Birma en Champa (Cochin-China), opdroeg en voor wie hij van 1282 tot 1285 gouverneur was van de grote stad Sangui (Nanjing). Ook over Centraal-China deed hij grondige kennis op. Eerst na zeventien jaar liet Koebilai de Polo's gaan, als geleide van een Mongoolse prinses naar de koning van Perzië. De terugreis ging via de Zuid-Chinese Zee, Sumatra, Java, de Straat van Malakka en Ceylon naar Ormoez, waar de Polo's aan land gingen.

Over Armenië, Trebizonde en Constantinopel keerden zij, rijk geworden, in 1295 terug in Venetië. Van september 1298 tot juli 1299 was Marco Polo de gevangene van de Genuezen, die bij Curzola (het huidige Korčula in Kroatië) de Venetianen hadden verslagen. In de cel dicteerde hij het relaas van zijn reizen aan Rustichiano of Rustichello van Pisa, compilator van de Arthur-romans, die het in het Frans opschreef. Dit werk is bekend als Il milione of ‘Boek van de miljoen wonderen’.

UITG: Il milione, d. L. Foscolo Benedetto (1928), d. R. Alluli (1954; m. inl. van S. Solmi), d. R. Giani (1955). Vertalingen: The book of Ser Marco Polo, d. H. Yule (2 dln., 1903, ³1921); Die Reisen des Venezianers Marco Polo im 13. Jhrh., d. H. Lemke (1907); Ser Marco Polo. Notes and addenda, d. H. Cordier (1920); Le livre rédigé en français par Rusticien de Pise, corrigé par Marco Polo lui-même en 1307..., d. A. Charignon (1924); The travels of Marco Polo, d. A. Ricci (1931; m. inl. en index d. E. Denison Ross); Il libro di messer Marco Polo cittadino di Venezia detto Milione ecc., d. L. Foscolo Benedetto (1932); La description du monde, vert. L. Hambis (1955; m. inl. en aant.); Travels, d. R. Latham (1965; herdr.).