cantus (Lat., = gezang), in de middeleeuwse muziek, zonder nadere toevoeging, aanduiding van de hoofdmelodie. Veel vaker komt de term echter in samenstellingen voor, zoals: cantus planus (laat-middeleeuwse benaming voor het gregoriaans); cantus mensuratus, cantus mensurabilis of cantus figuratus (meerstemmige muziek); cantus firmus (melodie ontleend aan een ander werk, waarboven of waaromheen een nieuwe, meerstemmige compositie werd ‘opgetrokken’); discantus (hogere tegenmelodie). In de muziek van de renaissance en later komt cantus dikwijls voor als benaming van de sopraanpartij, zowel vocaal als instrumentaal.