beiaard
Klik in het menu Bestand op Afdrukken om de gegevens af te drukken.
beiaard
2. Bespeling

De beiaard wordt op twee manieren bespeeld

2.1 Stokkenklavier

De beiaardier speelt door middel van het zgn. stokkenklavier. De betrekkelijk lange toetsen worden met de zijkant van de tot een vuist gevormde hand bespeeld; samenklanken in één hand kunnen met gespreide hand gegrepen worden, echter niet groter dan een kwart-omvang; grotere akkoorden worden 'gebroken' uitgevoerd. De toetsen zijn door middel van stalen draden en tuimelaars of uitsluitend draden (broeksysteem) verbonden aan de klepels. Een afregelingsmechanisme boven de toets moet de beiaardier in staat stellen de exacte lengte van de draad te bepalen opdat alle gewenste nuanceringsmogelijkheden door hem kunnen worden uitgevoerd.

2.2 Automatisch speelwerk

Door middel van een automatisch speelwerk kunnen hamers, die aan de buitenzijde van de klokken zijn aangebracht, deze tot klinken brengen. Twee systemen zijn hiervoor in gebruik. De oudste vorm is de 'speeltrommel', een metalen cilinder met soms een middellijn van 2 m en een breedte van 1 tot 2 m. Hierin worden pinnen ('nootjes') gestoken, die via lichters, draden en tuimelaars de hamers optrekken en laten afvallen, waardoor de klokken tot klinken worden gebracht. Een veer zorgt ervoor dat de hamer niet op de klok blijft liggen, waardoor deze anders zou worden afgedempt. De verschillende afmetingen van de pinnen laten veel ritmische figuren toe. Het snel repeteren van een toon is alleen mogelijk als één klok meer (twee tot drie) hamers heeft. Nuancering is niet mogelijk.

De laatste jaren wordt voor de automatische bespeling meestal een elektromagnetisch systeem toegepast. De beiaardier ponst in een plastic band gaatjes volgens het patroon van de muziek.De onderlinge afstand van de gaatjes bepaalt de tijdsduur van de toon. Alle ritmische figuren zijn mogelijk; ook kan een redelijk snelle repetitie van een toon gemaakt worden. De band wordt in het elektrisch-automatische speelwerk geplaatst en de gaatjes zorgen ervoor dat bij het doordraaien van de band de elektromagnetische hamers bij de klok in werking komen. Nuancering is ook hier niet mogelijk.

Het hier beschreven bandspeelwerk is nu vrijwel uit alle torens verdwenen. In de plaats daarvan kwamen einde jaren tachtig computerspeelwerken waarin de informatie ligt opgeslagen voor het op het juiste moment bekrachtigen van de elektromagentische speelhamers.