De Ruiter van Bamberg (kort na 1230) is een vroeggotisch beeld in de dom van Bamberg. Het is een mijlpaal in de gotische beeldhouwkunst van de Duitse landen, want het is een van de eerste vrijstaande beeldhouwwerken in Europa – na de Romeinse tijd. Tot de 13de eeuw hadden de meeste beelden een door de architectuur bepaalde functie. De ruiter is wellicht Koenraad III, Duits koning tussen 1138 en 1152.