animatie

animatie, een techniek waarbij een aantal beeldjes (tekeningen, foto's, computerbeelden) na elkaar op een (beeld)scherm worden vertoond, waardoor een illusie van beweging ontstaat.

Als belangrijkste vormen van animatiefilm onderscheidt men de tekenfilm en de poppenfilm.

De illusie van beweging ontstaat doordat de beeldjes elkaar zó snel opvolgen dat zij voor het oog ineenvloeien. Het aantal beelden dat voor 1 seconde gebruikt wordt, varieert van 14 tot 30. Voor een mooi vloeiend beeld is een aantal van circa 24 beelden per seconde nodig. Bij televisie worden 25 of 30 beelden per seconde gebruikt; voor film is dat 24. Veel tekenfilms bevatten 14 verschillende beeldjes per seconde, maar elk beeld wordt dan twee keer achter elkaar vertoond. De klassieke Disney-tekenfilms zien er zo vloeiend uit doordat zij 28 verschillende beelden per seconde bevatten: een duur productieproces.

Voordat een animatie gemaakt kan worden, moet de ontwerper voor elke scène een script maken waarin de verschillende beeldjes min of meer precies zijn vastgelegd. Voor een film met 24 beeldjes per seconde en een scène die 3 seconden beslaat, moeten dus 72 (3 × 24) beeldjes bedacht worden. Daarbij moeten de beeldjes steeds een beetje van elkaar verschillen. Anders dan bij het opnemen van een film met levende acteurs, kan er niets geïmproviseerd worden. Alles moet gepland en ontworpen worden: elke scène, elk detail van een beeld, de timing van beeld en geluid, enz. Samen met het script wordt een soundtrack opgesteld met beschrijvingen van de muziek, geluiden en stemmen die bij de beelden horen.

Aanvankelijk werden animaties geheel met de hand getekend. Beeldje voor beeldje werd volledig uitgevoerd. Sinds 1915 wordt de cell-methode toegepast (zie tekenfilm).

De intrede van de computer heeft het maken van animaties vereenvoudigd. Met behulp van computers kunnen zowel twee- als driedimensionale modellen worden geconstrueerd. Daarbij is het mogelijk de bewegingen van de objecten en de camera verregaand te automatiseren. Als begin- en eindpunt, snelheid en versnelling zijn vastgelegd, rekent een computerprogramma alle tussenliggende stappen uit. De computer kan ook zelf modellen creëren, bijvoorbeeld door simulaties van vuur en water of andere fysische fenomenen. Sinds 2000 zijn er zelfs films die realistische computergegenereerde modellen tonen van mensen, zoals in Final fantasy: the spirits within (2001) en Beowulf (2007). De modellering van emoties op een menselijk gezicht is in deze films echter nog niet zo overtuigend.

Door beelden stuk voor stuk van te voren te ontwerpen, kan volop gebruik worden gemaakt van de rekenmogelijkheden van de computer. Deze kan desnoods minuten of uren nodig hebben om een beeld te vormen. Zo kan een scène van bijvoorbeeld 5 seconden vele uren rekentijd op de computer hebben gekost. Zodra het berekenen van een beeld klaar is, wordt het opgeslagen. Als alle beelden van een scène zijn gemaakt, kunnen zij op film of videotape of digitaal worden vastgelegd (zie ook computeranimatie; animatiefilm).