Woolf, Virginia

Woolf, Virginia (Londen 25 jan. 1882 – bij Lewes 28 maart 1941), Brits romanschrijfster en essayiste, dochter van Leslie Stephen.

Virginia ontving wegens haar zwakke gezondheid privé-onderwijs en ontmoette reeds als kind talrijke vooraanstaande figuren uit het culturele leven. In 1912 trouwde zij met Leonard Sidney Woolf, met wie zij de baanbrekende uitgeverij The Hogarth Press stichtte; beiden behoorden zij tot de Bloomsbury group. Het aan de uitgeverij verbonden werk vormde een tegenwicht voor de sinds haar jeugd optredende mentale inzinkingen die ten slotte tot haar zelfdoding leidden.

Reeds door haar eerste, nog vrij conventionele en nog onvolwassen roman, The voyage out (1915), kreeg zij de faam van stijlvernieuwster, die gerechtvaardigd zou worden door haar, onder invloed van Marcel Proust, Joyce en Dorothy Miller Richardson geschreven romans uit de jaren twintig, te beginnen met Jacob's room (1922).

Uiterst gevoelig als zij was richtte zij in haar impressionistisch getinte werk haar volle aandacht op de overwegingen en impulsen die achter de handelingen van haar figuren schuilgingen. Zij trachtte de associatieve werking in de geest, de subjectieve en pijnlijke ervaring van de werkelijkheid, te doorgronden en vond een vorm waarin de fluctuaties in het gemoed van het individu, de onheldere naast de heldere indrukken, gestalte kregen: de techniek van de stream of consciousness. Directe, feitelijke beschrijving komt zelden voor; het gaat de schrijfster slechts om de innerlijke ervaring.

De sfeer en impressionistische techniek in haar beste romans, Mrs. Dalloway (1925), To the lighthouse (1927) en vooral The waves (1931), zijn van grote invloed geweest op schrijfsters als Katherine Mansfield, Elizabeth Dorothea Bowen en Ivy Compton-Burnett. Een deel van haar oeuvre is min of meer biografisch: in Orlando: a biography (1928; verfilmd in 1992), het verhaal van een jongeman die drie-en-een halve eeuw leeft, intussen slechts twintig jaar ouder wordt en ook nog in een vrouw verandert, verwerkte zij tal van gegevens over de familie van de schrijfster Sackville-West, wier portret zij tekende in de titelfiguur, na de metamorfose; Flush: a biography (1930) bevat de ‘memoires’ van de spaniel van Elizabeth Browning, terwijl Roger Fry: a biography (1940) een pure biografie is van deze kunstenaar en criticus, medelid van de Bloomsbury group. Virginia Woolf was ook een briljant essayiste; met name het lange essay A room of one's own (1929) over de problemen van (schrijvende) vrouwen in een mannenmaatschappij heeft haar (speciaal ook in feministische kringen) blijvende waardering bezorgd.

Haar echtgenoot (in wiens autobiografie zij veelvuldig figureert) gaf al haar werk uit en bezorgde in A writer's diary (1953) uittreksels uit haar dagboeken. Deze handelen vnl. over haar werk en maakten reeds duidelijk welke hoge eisen de schrijfster stelde aan zichzelf en hoe ieder boek haar uitgeput en vol twijfels achterliet, tot zij uiteindelijk, na beëindiging van Between the acts (1941), de verdrinkingsdood koos nabij haar huis in Sussex.

In 1977 begon de publicatie, door A. O. Bell, van al haar dagboeken:: The diary of Virginia Woolf.

WERK: (o.a.): Night and day (1919); Monday or Tuesday (1921); Mr. Bennett and Mrs. Brown (1924); The common reader (1925; artikelen); A letter to a young poet (1932); The second common reader (1932); The years (1937); Three guineas (1938).

UITG: The death of a moth and other essays (1942); A haunted house and other short stories (1943); The moment and other essays (1947); The captain's deathbed and other essays (1950); V. Woolf and Lytton Strachey: letters (1956); Granite and rainbow: essays (1958; alle uitg. d. L. Woolf); The letters of V. Woolf, d. N. Nicolson en J. Trautmann (6 dln., 1975–1980); Moments of being. Unpublished autobiographical writings of V. Woolf, d. J. Schulkind (1976); Diaries (5 dln., 1977–1984); Women and writing, met voorw. d. M. Barrrett (1979; opstellen e.d.); Congenial spirits: the selected letters of V. Woolf, d. J. Trautmann Banks (1989).