volksmuziek

Bij wijzigingen in de sociale structuur van een gemeenschap verandert de volksmuziek: een jagersvolk dat van een nomadenbestaan is overgegaan op de landbouw, heeft zijn ongebruikte jachtliederen vergeten; shanties, de zeemansliederen van de met zeilschepen zeevarende naties, zijn nagenoeg verdwenen; in onze huidige maatschappij wordt het schemeruurtje niet meer gevuld met sprookjes, raadsels en balladen, maar door de televisie. Door een samenloop van sociale omstandigheden, zoals industrialisatie, migratie van bevolkingsgroepen, urbanisatie en het daarmee samenhangende wegvallen van functies van volksmuziek, is bijv. de volksmuziek van Nederland en België geleidelijk aan vrijwel verdwenen als functioneel aspect van de samenleving(en). De in vroeger tijden gebruikte volksmuziekinstrumenten als doedelzak, noordse balk, viool, fluit, bombas zijn óf in onbruik geraakt óf gereserveerd voor de kunstmuziek. De enige nog resterende volksmuziekinstrumenten in Nederland zijn tegenwoordig slechts midwinterhoorn (Twente), rommelpot, kleppers en de uit de 19de eeuw daterende accordeontypen en de gitaar. Voor het verzamelen en codificeren van hier en daar nog gezongen volksmuziek worden door het Nederlands Volksliedarchief (Amsterdam) activiteiten ontplooid. Ook in andere West-Europese landen is de volksmuziek aan het verdwijnen, hoewel er tegelijkertijd sprake is van een lokaal gekleurde ‘folk revival’.

De tak van de muziekwetenschap die in het bijzonder de volksmuziek en de buiten-Europese muziek, alsmede de geschiedenis daarvan, tot onderzoeksgebied heeft, is de etnomusicologie.