Verenigde Staten van Amerika

4.11 Arbeidersorganisatie

Onder de miljoenen die in het Amerikaanse arbeidsproces werden opgenomen, kwam het slechts langzaam tot organisatie. Deze was in de eerste tijd sterk romantisch en idealistisch. De eerste National Labor Union, gesticht in 1866, streed voor de achturige werkdag, maar faalde toen zij zich in 1872 omvormde tot een politieke partij, de National Labor Reform Party. De jaren van industriële expansie na 1870 leidden tot vele arbeidsconflicten, zoals het verzet van de Ierse mijnwerkers, de ‘Molly Maguires’ in Pennsylvania in 1875, de algemene spoorwegstaking bij de Baltimore and Ohio-Railroad in 1877, bedwongen door federale troepen, en de Haymarket Massacre van 1886, een botsing tussen politie en anarchisten in Chicago.

De belangrijkste organisatie van de arbeiders in deze jaren was die van de Knights of Labor, geleid door Terence Powderly. Zij streed zowel voor politieke als voor arbeidsverbeteringen, maar werd ten slotte overvleugeld door de in 1886 opgerichte American Federation of Labor (AFL), die onder leiding van Samuel Gompers een veel zakelijker programma voorstond. Felle botsingen, zoals de Homestead Massacre (1892), waarbij de arbeiders in de staalfabrieken van Carnegie vochten met de Pinkerton-detectives, en de Pullman-staking (1896) die het hele treinverkeer in het Midden-Westen stillegde, gaven wel voedsel aan een zekere radicalisering en leidden mede tot de opkomst van een meer extreme arbeidersorganisatie, de Industrial Workers of the World (1905), die de nadruk legde op de organisatie van ongeschoolde arbeiders en een totale afschaffing van het bestaande loonstelsel eiste. Maar op den duur hadden zulke echt revolutionaire bewegingen in het behoudende Amerika geen kans, de toekomst was aan de pragmatische vakbonden die binnen het bestaande bestel hun eisen wilden verwezenlijken. Door de AFL kwam in 1914 een antitrustwet tot stand, die bescherming bood aan de vakbonden (zie antitrustpolitiek). Zie voorts vakbeweging.

4.12 Politieke veranderingen

Ontevredenheid onder kleine boeren en arbeiders manifesteerde zich op het eind van de 19de eeuw in de groei van een derde partij, de Populisten, die later grotendeels opging in de Democratische Partij.

In het begin van de 20ste eeuw was er algemene onrust over het vigerende corrupte materialisme. Een hervormingsbeweging (Progressive Movement) zette in, aanvankelijk geconcentreerd in een groep intellectuelen en politici. Het scheen of eindelijk ook politiek de tijd rijp werd voor verbeteringen. In 1901, na de moord op president William McKinley, was Theodore Roosevelt president geworden. Hoewel hij aanvankelijk argwanend stond tegenover de hervormers, die hij minachtend als muckrakers bestempelde, begon hij toch langzamerhand in hun sporen te treden. Roosevelt was een krachtig president, maar zijn openlijk partij kiezen voor hervormingen kwam te laat. Toen zijn partij na zijn aftreden weer een conservatieve koers begon te varen onder zijn opvolger, William Howard Taft (1909–1913), stichtte hij, na door de Republikeinse Partij in 1912 als presidentskandidaat te zijn verworpen, een eigen partij van de Progressieven. Door die scheuring kregen de Democraten de kans om te winnen en hun kandidaat, Woodrow Wilson, was zelf een vurig hervormer. De wezenlijke betekenis van 1912 is dat de Republikeinse Partij de partij der conservatieven werd, terwijl de Democraten de keus voor progressiviteit durfden te doen, wat hun op den duur een langdurige meerderheidspositie zou opleveren. Inbegrepen in deze keuze was een ruil in beginselen, want het waren nu de Democraten die ter wille van een sociale verandering pleitten voor krachtig federaal bestuur, terwijl de Republikeinen meer en meer de idee van de states’ rights gingen beklemtonen. De nazaten van Jefferson werden aanhangers van Hamilton en omgekeerd. Het is waar, dat alles was in 1912 nog niet duidelijk, al voltrok zich toen toch de scheiding der geesten. Pas met het optreden van Franklin Delano Roosevelt werd de grote ruil bestendigd en werd ook de Democratische Partij lange tijd de grootste partij van het land.

4.13 De voltooiing van het westen

Bij de trek naar het westen en het in het bezit nemen van het land moesten de oorspronkelijke, rechtmatige bezitters van het land, de Indianen, wijken. Dat ging gepaard met strijd, want de Indianen waren op grond van hun ervaringen niet steeds van zins de blanke beloften te geloven. Lange tijd had de Amerikaanse regering de fictie gehandhaafd dat de Indiaanse stammen officieel vreemde mogendheden waren en de relatie daarmee was daarom uitgedrukt in een lange reeks van verdragen, die steeds weer inhielden dat de Indianen een deel van hun land afstonden, maar de rest eeuwig mochten behouden. Telkens werden deze verdragen geschonden als de druk van de kolonisten te sterk werd. Ten slotte hadden de Indianen niet het minste vertrouwen meer in hun tegenstanders. Over en weer werden gruwelijke wreedheden begaan, maar ten slotte trokken de blanken aan het langste eind. De laatste grote botsingen vonden plaats in 1876, toen generaal Custer met 266 man in een Indiaanse hinderlaag liep en onderging, en in 1890 toen 200 Sioux-Indianen in de slag bij Wounded Knee of liever de slachting bij Wounded Knee de dood vonden. Op het einde van de 19de eeuw waren alle stammen getemd en bijeengedreven in reservaten, waar zij over het algemeen slecht behandeld werden. Onder de Indianen ontstond daardoor een grote afkeer van het reservaatleven en ideeën aangaande integratie in de blanke maatschappij vonden gretig gehoor. Daarmee ontstond het grote dilemma waar de Amerikaanse Indianen nog steeds voor geplaatst zijn, nl. in hoeverre zij zichzelf zouden moeten zijn of omgekeerd zouden moeten trachten gelijk te worden aan de blanken. Het bleek nl. algauw dat de gemiddelde Indiaan niet in staat was zich te handhaven in de felle concurrentiemaatschappij van Amerika. Toen in 1934 het Bureau of Indian Affairs kwam met een nieuwe, betere politiek, waarbij de reservaten in ere werden hersteld, maar nu met medezeggenschap van de inwoners, werd dat door de meeste Indianen dankbaar aanvaard. Sindsdien is sprake van een renaissance van het Indiaanse leven en ondanks grote economische moeilijkheden hebben de Indianen, die ook snel in aantal toenemen, een duidelijk nationaal bewustzijn herwonnen.

4.14 Het Amerikaanse imperialisme

Na de Burgeroorlog heerste er een stemming van totaal isolationisme, zelfs in westelijke richting. De aankoop van Alaska in 1867 van Rusland stuitte op groot verzet in het Congres. Een voorstel van president Grant in 1870 om de Dominicaanse Republiek te naasten, werd verworpen. Langzamerhand groeide met de opkomst van de industrie echter toch weer de interesse voor de buitenwereld. De opmars in de Grote Oceaan werd hervat: in 1875 kwam een verdrag met Hawaii tot stand, in 1878 kregen de Amerikanen de exclusieve rechten op de haven Pago Pago op Samoa, in 1887 eveneens op Pearl Harbor in Hawaii, in 1898 sloot Hawaii zich bij de Verenigde Staten aan. In 1898 geraakte Amerika in oorlog met Spanje over het probleem Cuba (zie Spaans-Amerikaanse Oorlog). Als resultaat van deze oorlog kwam Cuba onder Amerikaanse voogdij. De Verenigde Staten verwierven voorts de Filippijnen en Puerto Rico, en daarmee werd Amerika nolens volens een koloniale mogendheid. De oorlog met Spanje was de inleiding tot een rigoureuze Amerikaanse politiek in het Caribische gebied, door Theodore Roosevelt geformuleerd als zijn aanvulling op de Monroe-leer (Roosevelt-corollary): de Verenigde Staten zouden in elk land op het Amerikaanse continent dat door binnenlandse troebelen niet in staat was aan zijn verplichtingen te voldoen het recht hebben in te grijpen en orde op zaken te stellen, om zo Europese interventie te voorkomen. Weldra landden de Amerikaanse mariniers dan weer op deze dan gene kust en soms bleven zij enkele jaren en regelden de zaken. Eveneens werd Panama na een operetterevolutie losgemaakt van Colombia, zodat een Panamese regering de Verenigde Staten op goede voorwaarden kon toestaan het Panamakanaal te graven (1903–1914). Theodore Roosevelt voerde zeer bewust een politiek die het einde betekende van de isolatie. Overal in de wereld mengde hij zich in de conflicten, m.n. in het Verre Oosten. Overal probeerde hij de balance of power te bewaren, steunde eerst Japan tegen Rusland en vervolgens, na Japans bliksemoverwinning in 1904/1905, Rusland (zie Russisch-Japanse Oorlog). De Verenigde Staten, zo meende hij, waren geroepen om de rol van Engeland in de wereld te gaan overnemen en een pax Americana te vestigen. Ook in Europese zaken mengde hij zich. Roosevelt zag in dat de Verenigde Staten niet langer afzijdig konden blijven in de wereld nu het een machtige mogendheid werd. Uiteindelijk zou Woodrow Wilson de Verenigde Staten werkelijk betrekken in de wereld.

4.15 De Eerste Wereldoorlog

In augustus 1914 verklaarde de Amerikaanse regering categorisch dat ze neutraal zou blijven. Toch geraakte zij drie jaar later, in april 1917, betrokken in de Eerste Wereldoorlog. Daarvoor zijn verscheidene redenen aan te geven, maar voorop moet worden gesteld dat het de regering in Washington ernst was met haar neutraliteit. Wilson zelf geloofde erin en zag er zelfs een middel in om als bemiddelaar op te treden. Maar het Duitse optreden, m.n. de onbeperkte duikbootoorlog (dit houdt in dat elk schip wordt aangevallen waarvan vermoed wordt dat het voor de vijand vaart), ingezet op 1 februari 1917), maakte het Wilson onmogelijk zich afzijdig te houden. Eerst verbrak hij de diplomatieke betrekkingen en na het bekend worden van het Zimmermann-telegram (een geheime Duitse belofte van steun aan Mexico om Californië en andere gebieden terug te krijgen) verklaarde hij op 2 april 1917 Duitsland de oorlog. Er zijn ook andere verklaringen gegeven voor het deelnemen van de Verenigde Staten aan de oorlog. Volgens sommige historici maakten de Amerikaanse leningen en munitieleveranties aan de geallieerden het voor de Verenigde Staten onmogelijk afzijdig te blijven, daar een verlies van de Entente een te grote schadepost zou hebben betekend. Een andere verklaring is dat in de kringen rondom Wilson de overtuiging heerste dat Amerika genoodzaakt was het machtsevenwicht te helpen bewaren en daarom wel moest strijden tegen Duitsland. Wilson bleef ondanks alles geloven aan een rechtvaardige vrede, de oorlog ging zijns inziens tegen de Duitse autocratie ‘to make the world safe for democracy’. Bij de vredesbesprekingen in Versailles met de Europese realistische politici Clemenceau en Lloyd George was Wilson niet in staat al zijn dromen te verwezenlijken. Bewust berustte hij in compromissen, omdat hij geloofde dat in de Volkenbond, zijn grote droom, alle problemen wel een oplossing zouden vinden. Het punt waar hij op stond, was dat de Volkenbond onlosmakelijk werd verbonden aan het vredesverdrag. Een meerderheid in de Amerikaanse Senaat vond echter dat het Volkenbondsverdrag afbreuk deed aan Amerika's soevereiniteit. Door wederzijdse koppigheid mislukte een compromis. Wilson werd door een beroerte getroffen en was niet meer in staat leiding te geven. De Verenigde Staten bleven buiten de Volkenbond en vielen terug in het oude isolationisme. Het volk, dat genoeg had van het internationale avontuur, koos bij de verkiezingen van 1920 de Republikein Warren Harding met grote meerderheid tot president.