Tournemire, Charles

Tournemire, Charles (Bordeaux 22 jan. 1870 – Arcachon 3 nov. 1939), Frans organist, improvisator en componist, leerling van Franck en Widor, werd in 1898 als opvolger van Pierné organist van de Ste-Clotilde te Parijs en in 1919 docent voor kamermuziek aan het conservatorium aldaar. Tournemire keerde zich resoluut tegen de desacralisatie van de symfonische orgelmuziek van Widor e.a. Door de inspiratie en de inhoud van zijn muziek direct te verbinden met de Gregoriaanse muziek en de rooms-katholieke liturgie was hij een van de vernieuwers van de kerkelijke orgelmuziek in Europa. Zijn Triple choral (1910) is nog een ode aan zijn leermeester Franck.

Zijn meesterwerk, L’orgue mystique (1927–1932), bevat voor elke zondag van het kerkelijk jaar een Office of vijfdelige suite (preludium, offertorium, elevatie, communio en finale), die omspelingen zijn van het gregoriaanse proprium. Zijn omvangrijk oeuvre omvat voorts als belangrijkste werken: Sept poèmes-chorals pour les sept paroles du Christ (1934), met een oorspronkelijke visie op het koraalvoorspel, Symphonie sacrée (1936), Symphonie choral (1938) en de Suite évocatrice (1939), waarmee hij een ode brengt aan de muzikale vormen van De Grigny en Couperin. Naar de vorm is Tournemires muziek post-Franckiaans, met een voorliefde voor de variatie, doch de aanwending van de modale harmonieën en de contrastrijkheid, ontstaan door onvermoede registratiecombinaties en ritmewisseling, doorbreken het muzikaal classicistisch-romantisch idioom van de Franse School. Zijn invloed was dan ook zeer groot: met name op Duruflé en Lesur. Gedurende veertig jaar was hij tevens een begaafd improvisator op het Cavaillé-Coll-orgel in de Ste-Clotilde. Enkele van zijn improvisaties zijn gereconstrueerd door Duruflé en bestaan op grammofoonplaat.

WERK: voor orgel (behalve de genoemde): o.m. Trois poèmes, Sei fioretti, Fantaisie Symphonique; Deux fresques symphoniques. – Voorts: 8 symfonieën voor orkest, koorwerken, kamermuziek en werk voor orkest en orgel. – Geschriften: C. Franck (1931); Précis d'exécution de registrations et improvisations à l’orgue (1936).