tempo

tempo (Ital., = tijd), in de muziek de tijdmaat die de absolute duur van de relatieve notentekens bepaalt, m.a.w. de snelle of minder snelle opeenvolging van (lange of korte) noten. Het vergelijkingsmateriaal voor het tempo is de hartslag van de mens (ongeveer het metronoomteken 80), of de voetstap van hetzelfde tempo. Sedert het invoeren van de thans nog geldende muzieknotatie (ca. 1600) kunnen – als men uitgaat van de gemiddelde duur van een noot (80 tikken per minuut) – de tempi in vijf groepen worden onderscheiden: de zeer langzame (van 30–50: largo, adagio, lento), de matig langzame (50–72: larghetto, andante), de matig snelle (72–108; andantino, moderato, allegretto), de snelle (108–132: allegro), de zeer snelle (132–160: allegro vivace, vivace, presto). De tempo-aanduiding heeft soms niet alleen betrekking op de tijdmaat, maar ook op het karakter van de compositie, zoals: tempo di minuetto. In populaire muziek worden de termen slow, medium en fast gebruikt.

De gebruikelijke wijze van tempo-aanduiding door middel van een metronoom is MM (Metronoom van Mälzel), gevolgd door een getal dat een bepaald aantal slagen per minuut aangeeft. In het Engels wordt de term Bpm (beats per minute) gebruikt.