Tanejev, Sergej Ivanovitsj

Tanejev, Sergej Ivanovitsj (Vladimir 13 [25] nov. 1856 – Djudkovo 6 [19] juni 1915), Russisch componist en pianist, studeerde aan het conservatorium van Moskou harmonie, instrumentatie en compositie bij Tsjaikovski en piano bij N. Rubinstein. Hij debuteerde als pianist in 1875. Na een verblijf in Parijs volgde hij Tsjaikovski op als leraar harmonie (1878) en na de dood van Rubinstein (1881) nam hij ook diens pianoklassen over. Van 1885 tot 1889 was hij directeur van het conservatorium; nadien bleef hij er leraar voor contrapunt. Vanaf 1906 gaf hij les aan het nieuwopgerichte Volksconservatorium. Hij was een van de meest invloedrijke Russische leraren. Tot zijn leerlingen behoorden Skrjabin, Rachmaninov, Glière en Mjaskovski. Tanejevs compositorisch oeuvre omvat kamermuziek (o.a. acht strijkkwartetten), pianomuziek, koormuziek, liederen (o.a. Polonskiliederen), vier symfonieën en de opera Oresteja (1895; naar Aeschylus). Als zijn beste werk geldt Po protsjtenii psalma (= Na het doorlezen van een psalm) op tekst van Sjomjakov (1915). Zijn muziek heeft in plaats van een nationalistisch een kosmopolitisch karakter, en is overwegend lyrisch, met een sterke contrapuntische en polyfone inslag.

Hij schreef een tweedelig leerboek over het imiterend contrapunt (1909; Eng. vert. 1962).