suite

suite (Fr., lett. = gevolg, volgreeks, aaneenschakeling), in de muziek een meerdelige compositie bestaande uit een reeks instrumentale stukken, vooral gestileerde dansen, in dezelfde toonsoort. De voorklassieke suite (Ital.: partita; Fr.: ordre) ontwikkelde zich vanaf de late middeleeuwen uit volksdansen, kwam in de 16de eeuw tot bloei in de luitmuziek en bestond tot ca. 1620 uit een combinatie van een langzame en – daarna – een snelle dans, zoals pavane-gaillarde-allemande-courante. Daarna raakten pavane en gaillarde in onbruik en werden aan allemande en courante de sarabande en de gigue toegevoegd (als grondschema vastgelegd door Froberger, die echter de gigue nog direct na de allemande plaatste), terwijl tussen de laatstgenoemde andere dansen als menuet, loure, gavotte, bourrée, passepied, forlane, anglaise, musette, passacaglia, rigaudon, rondeau, siciliano, tambourin, chaconne en polonaise konden worden ingevoegd. De Franse suite kende een vaste volgorde in de delen: allemande, courante, sarabande en gigue.

De suite was tot ca. 1750 de belangrijkste vorm van klaviermuziek. In de 17de eeuw ontwikkelde zich ook de orkestsuite (ook ouverture genoemd). De klaviersuite kon openen met een preludium, toccata, sinfonia, enz., terwijl ook stukken zonder danskarakter, als aria (air), burleske, badinerie en scherzo, konden worden ingelast, soms met variaties (doubles, ook aan de dansen toegevoegd). Oorspronkelijk trachtten componisten in de aaneenrijging van delen eenheid te brengen door de melodische contour van de eerste dans al dan niet gevarieerd ook als uitgangspunt van de volgende dansen te kiezen ( ‘variatiesuite’). Na 1750 raakten klavier- en orkestsuite min of meer in onbruik. In de 19de eeuw kwam de suite weer meer in de belangstelling, zowel als uittreksel van opera (Carmen-suites, Bizet) of toneelmuziek (Peer Gynt-suites, Grieg), alsmede als klavier- of orkestsuite (Tsjaikovski's orkestsuite op. 55, Griegs Holberg-suite; Debussy's Suite bergamasque en Petite Suite; Ravels Tombeau de Couperin, enz.). De samenstelling van deze nieuwere suites is veel vrijer dan die van de oude; allerlei vormen kunnen worden aaneengeregen.