stemtoon

stemtoon, een standaardfrequentie, nl. de internationaal op 440 Hz genormaliseerde toonhoogte van de eengestreepte a¹ (norm ISO R 16), die in de muziekpraktijk door een stemvork wordt aangegeven en waarnaar de instrumenten gestemd kunnen worden. Vóór 1858 bestond op dit gebied geen eenheid; men onderscheidde (sinds Praetorius' Organographia, 1619) de Kammerton (kamertoon), in gebruik voor wereldlijke muziek, de Chorton (koortoon) voor orgels en dus voor kerkelijke muziek, en de Kornett-Ton (kornettoon), in gebruik bij stadsmuzikanten, waarbij c klonk als resp. b, cis en d. De standaardtoonhoogte werd in 1858 in Parijs vastgesteld; a¹ werd daarbij bepaald op 435 trillingen (later opgetrokken tot 440). Ondanks deze norm zweeft de hoogte van de stemtoon in de muziekpraktijk nog steeds. In Oost-Azië, o.a. in de Chinese muziek, komt de stemtoon ongeveer overeen met de Europese fis¹. Voor oude muziek wordt ook wel de lage stemtoon (a¹ = 415 Hz, de moderne gis¹)gebruikt, voor barokmuziek zelfs wel a¹ = 392 Hz (de moderne g¹).