soul

soul (Eng., = ziel), stroming in de popmuziek die zich eind jaren vijftig in de Verenigde Staten manifesteerde als een verstedelijkte vorm van rhythm & blues, zelf een mix van gospel en blues. Kenmerkend voor soul zijn de gepassioneerde vocalen en de vrijzinnige of geëngageerde teksten, gekoppeld aan een strakke ritmiek. Soul bezat daarmee, net als rock & roll, de crossoverkwaliteit die zwarte muziek ook populair maakte bij het blanke publiek.

Na het pionierswerk, van o.a. Ray Charles (zijn hit What'd I say uit 1959 geldt als een van de eerste echte soulnummers), Sam Cooke en Etta James, ontwikkelde zich in de jaren zestig een aantal substromingen binnen de soul, verbonden aan diverse steden en de aldaar gevestigde platenlabels en hun opnamestudio’s. De bekendste stijlen zijn de subtiele Chicago soul (o.a. The Chi-Lites, Curtis Mayfield, Jackie Wilson), de poppy Motown soul (naar het Tamla-Motownlabel) uit Detroit (o.a. The Four Tops, Marvin Gaye, The Jackson 5, Smokey Robinson & The Miracles, The Supremes, The Temptations, Stevie Wonder) en de rauwe Memphis soul (o.a. Booker T. & The M.G.’s, Solomon Burke, Aretha Franklin, Otis Redding, Wilson Pickett, Sam & Dave, Joe Tex). Eind jaren zestig ontwikkelde zich vanuit de gesyncopeerde soul van pioniers als James Brown en Sly & The Family Stone de funk, met verdere grootheden als George Clinton, The Commodores, Earth, Wind & Fire, KC & The Sunshine Band, Kool and the Gang en The Ohio Players. Soul zelf verloor in de jaren zeventig met de globalisering van de popmuziek veel van zijn geografische spreiding en werd in toenemende mate zwoeler en gelikter van aard. Toch kwam de invloedrijke en van een herkenbare groove voorziene Philly soul wel degelijk uit Philadelphia (Harold Melvin & The Blue Notes, The O’Jays, The Three Degrees, Lou Rawls). Philly soul lag aan de basis van dancestromingen als disco en later house. Daarnaast kwamen vele andere nieuwe soulsterren op, onder wie Al Green, Isaac Hayes, Michael Jackson, Millie Jackson, Ann Peebles en Barry White, in de jaren tachtig gevolgd door o.a. Anita Baker, Mariah Carey, Whitney Houston en Luther Vandross.

Eind jaren tachtig ontwikkelde zich een zeer succesvolle nieuwe soulvariant, aanvankelijk new jack swing, swingbeat en streetbeat geheten, maar vanaf het midden van de jaren negentig nogal verwarrend R&B (gespeld in kapitalen) genoemd. Deze zich tussen hiphop en ballads in bewegende stijl groeide naast hiphop uit tot de belangrijkste zwartemuziekstroming van zijn tijd en kende enkele van zijn grootste sterren in Babyface, Mary J. Blige, Boyz II Men, Toni Braxton, Destiny’s Child, Missy Elliott, En Vogue, R. Kelly, Alicia Keys, Keith Sweat en TLC. Tegelijkertijd ontstond een hang naar de klassieke soulmuziek, die een complete generatie aan ‘nu soul’-artiesten opleverde, onder wie Erykah Badu, D’Angelo, Macy Gray, India.Arie, Maxwell en Angie Stone.