Skrjabin, Alexander Nikolajevitsj

Skrjabin, Alexander Nikolajevitsj, ook Skriabin of Scriabin (Moskou 10 jan. 1872 – aldaar 27 april 1915), Russisch componist en pianist, studeerde (1888–1892) aan het Moskouse conservatorium bij o.a. Tanejev (compositie) en bij Arenski en Safonov (piano) en gaf er van 1898 tot 1903 zelf pianoles. Als pianist, vnl. van eigen werk, maakte hij uitgebreide tournees. Als componist begon Skrjabin onder sterke invloed van Chopin en Liszt– tot ongeveer opus 30 (1903) –, maar, nadat hij werk van Wagner, Richard Strauss, Debussy en Ravel had leren kennen, ontwikkelde hij een eigen klankentaal, gebaseerd op een complexe, zwevende harmonie, extreme chromatiek, pointillistisch gebruikte motieffragmenten en, naderhand, vrije vormen. Een door het werk van Wagner geïnspireerd geloof in een romantisch-mystieke taak van de kunst leidde hem, in combinatie met zijn theosofische oriëntatie, tot een poging alle kunsten tot een pantheïstische synthese te verenigen. In het symfonisch gedicht Prométhée (1908–1910; voor koor, orkest, piano en orgel) gebruikte hij een kleurenklavier, dat bij bepaalde akkoorden kleurencombinaties op een scherm projecteerde.

WERK: (behalve het genoemde): Orkest: pianoconc. (1896); Rêverie (1898); 3 symf. (1899–1900, m. slotkoor; 1901; 1902–1904, ‘Le divin poème’); Le poème de l'extase (1905–1908). – Piano: 10 sonates (1892–1913); préludes; poèmes; mazurkas; études; impromptus; nocturnes; albumbladen. – Voorts: fragmenten van een onvoltooid mysteriespel (Mysterium).