Sibelius, Jean

Sibelius, Jean (officieel: Johan Julius Christian) (Hämeenlinnen 8 dec. 1865 – Järvenpää, bij Helsinki, 20 sept. 1957), Fins componist, studeerde in Helsinki viool (bij H. Czillag) en compositie (bij M. Wegelius), contrapunt in Berlijn (bij A. Becker) en compositie en instrumentatie in Wenen (bij A. Fuchs en K. Goldmark). In 1891 keerde hij terug naar Finland, waar hij met zijn op Finse sagen gebaseerde koorsymfonie Kullerwo (1892) de weg baande voor een nationale Finse muziek. Zijn vierdelige cyclus van orkestwerken Lemminkäiinen (1893–1896; herz. 1900 en 1939) vestigde zijn naam als de nationale Finse componist. In 1897 werd hem van staatswege een stipendium toegekend. Concertreizen voerden hem door geheel Europa, met name naar Groot-Brittannië, waar zijn herhaald optreden als dirigent van eigen werk hem een blijvende populariteit heeft bezorgd. Als componist behoort Sibelius tot de laatromantici (zie romantiek). In zijn vroegste werken veelal inspiratie puttend uit de Scandinavische folklore, ontwikkelde zijn muziek zich na 1900 gaandeweg in een meer absolute richting, waarin een klassiek evenwicht tussen vorm en inhoud wordt nagestreefd. Hoogtepunten in zijn oeuvre, dat zeer uiteenlopende invloeden heeft gekend van o.m. Brahms, Tsjaikovski en Debussy, zijn te vinden in zijn zeven symfonieën, het vioolconcert (1903) en de symfonische gedichten Finlandia (1899) en Tapiola (1926).

WERK: Orkest: symfonie 1 (1898–1899), 2 (1900–1902), 3 (1904–1907), 4 (1910–1911), 5 (1914–1915; herz. 1916, 1919), 6 (1922–1923), 7 (1924); ouvertures, suites. – Kamermuziek: strijkkwartet Voces intimae (1909); vioolsonatine (1915); werken voor viool en piano; pianomuziek. – Opera: Jungfrun i tornet (1896; R. Hertzberg); Scaramouche (1913; balletpantomime). – Toneelmuziek: bij o.m.: Kuolema (1903; A. Järnefelt; hieruit afzonderlijk de Valse Triste v. ork.); Pelléas et Mélisande (1905; Maeterlinck); Svanevit (1908; A. Strindberg); As you like it (1909; Shakespeare); Jedermann (1912; H. von Hofmannsthal). – Voorts: koorwerken; liederen.