Scheidt, Samuel

Scheidt, Samuel (Halle ged. 3 nov. 1587 – aldaar 24 maart 1654), Duits componist, studeerde waarschijnlijk van 1607 (?) tot 1609 bij J.P. Sweelinck te Amsterdam en werd in 1609 organist te Halle. In 1619 of 1620 werd hij bovendien hofkapelmeester. Aan zijn twee functies kwam een einde in 1625, toen Halle betrokken raakte in de Dertigjarige Oorlog. In 1628 benoemde het stadsbestuur hem tot ‘director musices’ en kreeg hij de verantwoordelijkheid voor de kerkmuziek in de belangrijkste kerk van de stad (tot 1630). Van 1630 tot 1638 vervulde Scheidt geen officiële functie. In 1638 benoemde de hertog August van Saksen hem opnieuw tot hofkapelmeester.

Invloeden van Sweelinck, zoals een voorliefde voor de variatievorm en het contrapunt, zijn in zijn werk duidelijk aanwezig. In zijn orgelwerken nemen koraalbewerkingen een belangrijke plaats in. Scheidt wordt met andere Sweelinck-leerlingen, zoals Scheidemann, wel gerekend tot de vertegenwoordigers van de Noord-Duitse orgelschool, maar zijn muziek is rationeler en minder virtuoos en contrastrijk. Naast orgelwerken en andere klaviermuziek componeerde hij veel vocale kerkmuziek, gedeeltelijk met alleen continuobegeleiding, maar daarnaast ook met gebruikmaking van blaas- en strijkinstrumenten. Hij was bovendien een gezien deskundige op het gebied van orgelbouw en had veel leerlingen, waarvan Adam Krieger de bekendste is. Samuel Scheidts jongere broers Gottfried (1593–1661) en Christian (1600–?) waren eveneens componist.

WERK: Cantiones sacrae (1620); Concertus sacri (1621); Tabulatura nova (1624); Görlitzer Tabulaturbuch (1650).

UITG: Verz. wrk., d. G. Harms en Ch. Mahrenholz (1923 vv.); Das Görlitzer Tabulaturbuch, d. Fr. Dietrich (1940).