Schaeffer, Pierre

Schaeffer, Pierre (Nancy 14 aug. 1910 – Milles 19 aug. 1995), Frans componist, ingenieur, richtte in 1942 de Studio d'Essai de la Radiodiffusion Française op. Daar vestigde hij zich met zijn Club d'Essay, die in 1951 werd herdoopt in Groupe de Musique Concrète, en sinds 1958 bekend staat als de Groupe de Recherches Musicales. In de studio, waarvoor hij ook zelf de geluid producerende of verwerkende apparaten ontwierp (o.m. de ‘Phonogène’ voor de transpositie van geluiden), ontwikkelde Schaeffer een muzikaal genre, dat hij in 1949 ‘musique concrète’ noemde. Deze muziek berust op het opnemen en verwerken van uit de natuur of de techniek afkomstige ‘klankobjecten’. Zijn eerste ‘concrete’ composities (Étude aux tourniquets, Étude aux chemins de fer, Étude aux casseroles, Étude au piano I, II) werden op 5 okt. 1948 voor de eerste keer uitgevoerd. De Parijse studio ontwikkelde zich in de jaren vijftig tot een van de belangrijkste centra voor een radicale technische en esthetische vernieuwing van de muziek, trok tal van jonge Franse en buitenlandse componisten (o.a. Yannis Xenakis, Luc Ferrari, M. Phillipot, Josef Anton Riedl, François Bayle en Pierre Henry) en inspireerde ook componisten uit andere denkrichtingen tot het vervaardigen van concrete composities (O. Messiaen, K. Stockhausen, P. Boulez). Van 1968 tot 1975 was Schaeffer hoogleraar in de experimentele muziek aan het Conservatoire National te Parijs. Als hoofd van de ‘Parijse school’ en inspirator van de jonge Franse componistengeneratie heeft hij meer betekenis gehad dan door zijn eigen composities.

WERK: (behalve de genoemde): Suite pour 14 instruments (1948); Variations sur une flûte mexicaine (1949); Symphonie pour un homme seul (1949–1950; m. P. Henry; herz. 1953, 1955); L’Oiseau R.A.I. (1950); Bidule en Ut (1950; m. P. Henry); Maquette pour Orphée (1951; m. Maria Férès); Orphée (1951; ‘concrete’ opera); Toute la Lyre (1951; m. P. Henry); Continuo (1958; m. L. Ferrari); Étude aux allures (1958); Étude aux sons animés (1958); Étude aux objets (1958). – Geschriften: Introduction à la musique concrète (1950); A la recherche d’une musique concrète (1952); Vers une musique expérimentale (1957); Traité des objets musicaux (1967); De l'expérience musicale à l'expérience humaine (1971); Les antennes de Jéricho (1977).