Reve, Gerard

Introductie

Reve, Gerard, voluit: Gerard Kornelis van het Reve (Amsterdam 14 dec. 1923 – Zulte, België, 8 april 2006 ), Nederlands schrijver, zoon van een communistisch journalist, broer van Karel van het Reve, volgde een patroonscursus van de Amsterdamse Grafische School en was van 1945 tot 1947 werkzaam op de redactie van Het Parool. Herinneringen aan zijn jeugd in crisis- en oorlogsjaren vormen een steeds terugkerend motief in zijn werk.

1. De avonden

Reve debuteerde in 1946 met De ondergang van de familie Boslowits (in Criterium); een jaar later publiceerde hij onder de naam Simon van het Reve de sterk autobiografische roman De avonden, die bekroond werd met de Reina Prinsen Geerligsprijs. Het boek riep uiteenlopende reacties op door de pijnlijk nauwkeurige, niets en niemand ontziende manier waarop Reve zijn 23-jarige hoofdpersoon Frits van Egters de dagen tussen kerst en nieuwjaar laat observeren. Het is een meesterwerk door het inzicht in de psychische ontwikkeling van adolescent tot volwassene. Wat in later werk tot volledige ontplooiing zou komen, is impliciet of expliciet aanwezig: de even plechtstatige als superieure stijl, de ironie, de ‘reviaanse’ humor, de ‘zinloze feiten’, de religie en het sado-masochisme. Het zou tot in de jaren zestig duren voordat De avonden een groot lezerspubliek bereikte. In 1989 werd het verfilmd.

2. Periode 1948-1963

Tijdens zijn huwelijk met de dichteres Hanny Michaelis (van 1948 tot 1959) verbleef Reve een aantal jaren in Groot-Brittannië. In Londen schreef hij The acrobat and other stories (1956; Ned. vert. door H. Michaelis: Vier wintervertellingen, 1963) en volgde hij een cursus drama. In 1957 keerde hij terug naar Nederland en werd redacteur van Tirade. De periode die toen volgde, staat beschreven in Moeder en zoon (1980) en in Brieven aan Wimie, 1959–1963 (1980): hij maakte zijn ontwikkeling naar zowel het rooms-katholicisme als naar een openlijke beleving van zijn homoseksualiteit door. Literair verkeerde hij in een impasse. Hij schreef toneelkritieken voor Tirade, vertaalde toneelwerk (o.a. van Albee). De opvoering van zijn toneelstuk Commissaris Fennedy (1962) werd een mislukking.

3. Revisme

In 1963 kwam de doorbraak met de reisbrieven voor Tirade, gepubliceerd als Op weg naar het einde (1963; romanprijs van de gemeente Amsterdam). Religie en homoseksualiteit vinden hier hun verbinding in het zgn. revisme: een met religieuze, mystieke en sado-masochistische elementen vermengd liefdesritueel. Een scherp en vooral authentiek beeld van deze belangrijke episode in Reves ontwikkeling wordt gegeven in Brieven aan Josine M., 1959–1975 (1981). In 1966 trad Reve toe tot de Rooms-Katholieke Kerk. Het volgende brievenboek, Nader tot U (1966), dat ook gedichten bevat, verwekte een schandaal, en Reve werd vervolgd wegens godslastering (‘het ezelproces’). Na een slepend proces, waarin de auteur zelf zijn verdediging voerde, sprak de Hoge Raad hem in 1968 van alle aanklachten vrij. In 1969 ontving hij de P.C. Hooftprijs 1968. In zijn ‘Dankwoord’ kenschetste Reve zichzelf als een romantisch-decadent kunstenaar die het in Nederland zonder traditie moet stellen. Weer verwekte (het televisieverslag van) een huldiging in de Amsterdamse H. Hartkerk opschudding.