recitatief

recitatief (via Ital. recitativo v. Lat. recitare = voordragen), benaming voor de ca. 1600 in Florence ontstane stijl van het eenstemmige, instrumentaal ondersteunde spreekgezang, op te vatten als een poging tot reconstructie van het in het Griekse drama gebruikelijke ‘sprekende zingen’. Als voorloper van het recitatief geldt de zgn. monodische stijl van het sologezang (zie monodie). In principe paste per lettergreep één noot, terwijl belangrijke woorden werden geaccentueerd. De monodische stijl werd via de bestudering van de woordaccenten door de acteurs gedifferentieerd tot de stile recitativo e rappresentativo; als vroegste voorbeelden hiervan gelden o.m. de (geestelijke) opera La rappresentazione di anima e di corpo van Emilio de Cavalieri (1600) en enkele opera's van Jacopo Peri en Giulio Caccini. Het begeleide recitatief (accompagnato) was vooral in de Napolitaanse School in het begin van de 18de eeuw populair. In de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach komen zowel voorbeelden van het droge (secco) recitatief als van het recitativo accompagnato (Christus-recitatief) voor.