Praetorius, Michael

Praetorius, Michael, eigenlijk: Michael Schultheisz of Schulze (Creuzburg, bij Eisenach, 15 febr. 1571 – Wolfenbüttel 15 febr. 1621), Duits componist en muziektheoreticus, studeerde vanaf 1582 aan de universiteit van Frankfurt/Oder, waar hij van 1587 tot 1590 organist was aan de Mariakerk. Omstreeks 1592 trad hij in dienst van de hertog van Brunswijk te Gröningen en Wolfenbüttel, eerst als organist en sinds 1604 ook als kapelmeester. Hij bleef dat officieel tot 1620, maar vanaf 1613 was hij ook elders als kapelmeester en organisator van concerten werkzaam; in die tijd werkte hij ook samen met Heinrich Schütz en Samuel Scheidt. Zijn bijdrage tot de Duitse evangelische kerkmuziek is zeer omvangrijk (motetten, hymnen, misdelen en geestelijke concerten); zijn hoofdwerk, Musae Sioniae (1605–1610), bevat niet minder dan 1244 composities. Zijn werk is beïnvloed door de motetten van Orlando di Lasso; de concertante stijl, de meerkorigheid en het gebruik van de basso continuo ontleende hij aan G. Gabrieli en Viadana. Zijn driedelig traktaat Syntagma Musicum (1615–1620; facs. uitg. 3 dln., 1958–1959) kan worden gezien als een encyclopedie van de muziektheorie en -praktijk van die tijd. Het eerste deel behandelt de kerkmuziek en bevat een schat aan citaten uit oudere bronnen; het tweede deel geeft een overzicht van de gangbare muziekinstrumenten en hun gebruik; het derde bevat een overzicht van muzikale vormen en allerlei aspecten van de compositietechniek.

UITG: Gesamtausg. der musikal. Werke, d. F. Blume (21 dln., 1928–1960).