pentatoniek

pentatoniek (v. Gr. penta- = vijf-, tonos = spanning, toon[hoogte]), in de muziek een vijftoonsysteem (zie toonsysteem) dat wordt onderscheiden in een verdeling van tonen zonder halve tonen (anhemitonische pentatoniek, bijv. c–d–e–g–a) en een opeenvolging welke halve tonen wel aanvaardt (hemitonische pentatoniek). De anhemitonische pentatoniek werd o.a. toegepast in de oude Griekse, Chinese, Keltische en Hebreeuwse cultuur en is nog in gebruik niet alleen in de volksmuziek van schriftloze volken, maar ook in China en in Indonesië (gamelan) en in de volksmuziek van Ierland, Schotland, Scandinavië en op de Balkan. De meest bekende vorm van hemitonische pentatoniek is de ditonische pentatoniek, welke bestaat uit een afwisseling van halve tonen en grote tertsen (Gr. ditonos = grote terts), bijv. b–c–e–f–a, en o.m. wordt aangetroffen in de Helleense cultuur en in de hedendaagse Japanse en Indonesische muziek.