Paganini, Niccolò

Paganini, Niccolò (Genua 27 okt. 1782 – Nice 27 mei 1840), Italiaans violist, componist en gitarist, kreeg al jong muzieklessen, o.a. van zijn vader, en trad reeds vanaf 1793 regelmatig op. Hij bleef vnl. autodidact. In 1798 ontvluchtte hij het ouderlijk huis en leidde voortaan een zwervend leven als befaamd vioolvirtuoos, behalve van 1805 tot 1809 toen hij in Lucca werkzaam was ten huize Elisa, de zuster van keizer Napoleon. Nadien aanvaardde hij geen vaste functie meer; zijn benoeming tot kamervirtuoos van de Oostenrijkse keizer (1828) was een eretitel. Zijn op effect berekend uiterlijk en optreden, zijn avontuurlijke levenswandel en zijn verbluffende viooltechniek maakten hem reeds tijdens zijn leven tot een legendarische figuur. In 1834 keerde hij, verbitterd door de negatieve publiciteit die zijn laatste concerten in Londen en Parijs bedierven, naar Italië terug en vestigde zich te Parma. Bij zijn dood liet hij een groot vermogen na, alsmede een waardevolle collectie strijkinstrumenten van o.m Stradivari, Amati en Guarneri. Als violist heeft Paganini op de ontwikkeling van het virtuozendom een zeer grote invloed gehad. Hij was een meester in de techniek van dubbelgrepen, flageoletten, staccatospel, pizzicato met de linkerhand en spel op de g-snaar, en zijn vioolcomposities, hoewel wat melodie, harmonie en vorm betreft in de gebruikelijke Italiaanse trant geschreven, stellen in technisch opzicht uiterst hoge eisen aan de vertolker. Als componist beïnvloedde hij o.a. Chopin en Liszt. O.m. Schumann, Brahms, Liszt, Rachmaninov en Blacher namen thema's van Paganini tot uitgangspunt voor eigen composities. Van Paganini's werken zijn thans vooral nog bekend zijn 24 Capricci per violino (1818) en de vioolconcerten nrs. 1 (in Es; de snaren van de viool zijn een halve toon hoger gestemd), 2 en 4. In 1971 werd voor het eerst na zijn dood zijn 3de vioolconcert uitgevoerd (door Szeryng).