nocturne

nocturne (Fr., v. Lat. nocturnus = nachtelijk), in de muziek sinds John Field (1782–1837) de gebruikelijke benaming voor een dromerig of elegisch stuk voor piano. Vooral bekend zijn de nocturnes van Chopin, vaak bestaande uit drie contrasterende delen. De Duitse benaming Nachtstück gaat terug op R. Schumann (Nachtstücke, op. 23, 1839).

In de 18de en 19de eeuw was de nocturne onder de Italiaanse naam notturno een meerdelig divertimento voor een instrumentaal ensemble, nauw verwant aan de serenade (Haydn, Mozart, Schubert). Tegelijkertijd bestond de notturno ook als serenadeachtig zangstuk met of zonder begeleiding en werd dezelfde benaming gebruikt voor muziekstukken uit operascènes die zich 's nachts afspeelden.