Napoleon I Bonaparte

7.1 Continentaal Stelsel

In mei 1803 begon de oorlog met Groot-Brittannië opnieuw. Samen met Rusland, Oostenrijk en Zweden vormde Engeland tussen april en augustus 1805 een tegen Napoleon gerichte coalitie. Op 21 oktober 1805 vernietigde Horatio Nelson bij Trafalgar, vlak bij Cádiz, bijna de hele Frans-Spaanse vloot. Sindsdien kon Napoleon alleen nog proberen om Engeland zonder oorlogsgeweld onschadelijk te maken. Daarom voerde hij op 21 november 1806 het Continentaal Stelsel in, dat alle handel met Groot-Brittannië verbood. Om er zeker van te zijn dat dit verbod zou worden nageleefd, stichtte Napoleon een aantal van hem afhankelijke monarchieën, die hij aan zijn naaste familieleden toevertrouwde (Holland onder zijn broer Lodewijk Napoleon; Berg onder zijn zwager Joachim Murat; Napels onder zijn broer Jozef Bonaparte, na zijn ‘overplaatsing’ naar Spanje onder Murat; Westfalen onder zijn broer Jérôme Bonaparte). Om zijn macht in Europa te verzekeren, dreef Napoleon de stichting van de Rijnbond door. In deze Bond werd de afhankelijkheid van de Duitse staten ten opzichte van Napoleon geregeld. De oprichting van de Rijnbond zorgde er echter voor dat Pruisen tot de anti-Franse coalitie toetrad. Ook het Koninkrijk Holland werd in 1810 geannexeerd, omdat Napoleons broer Lodewijk zich niet wilde houden aan het Continentaal Stelsel.

7.2 Arrestatie van de paus

Napoleon raakte in conflict met paus Pius VII. Dit leidde tot de inlijving van de Kerkelijke Staat en tot de arrestatie van de paus. De paus werd naar Frankrijk overgebracht en tot na Napoleons val in het paleis Fontainebleau gevangen gehouden. Dit maakte Napoleons impopulair bij de katholieken in de hele wereld.

7.3 Derde en Vierde Coalitieoorlog

De oorlog (Derde Coalitieoorlog) op het Europese continent verliep voorlopig gunstig voor Napoleon. Op 2 december 1805 behaalde hij in de Slag bij Austerlitz de overwinning op Rusland en Oostenrijk. In 1806 en 1807 bracht hij Pruisen (slagen bij Jena en Auerstedt) en vervolgens Rusland beslissende nederlagen toe in de Vierde Coalitieoorlog. Het vredesverdrag dat tussen 7 en 9 juli 1807 in Tilsit gesloten werd, vormde het hoogtepunt van Napoleons macht. Voor Rusland en Pruisen was het een diepe vernedering. Bij deze gelegenheid kwam echter wel een bondgenootschap tot stand tussen de Franse en de Russische keizer. Dit werd vernieuwd op de zogenaamde vorstendag in Erfurt (27 september – 14 oktober 1808), waar Napoleon een grootse demonstratie van zijn macht gaf.

7.4 Vijfde Coalitieoorlog

Moeilijkheden in Portugal en Spanje waren een aanleiding voor dit bondgenootschap tussen Rusland en Frankrijk. Portugal deed niet mee aan het Continentaal Stelsel. Het Franse leger bezette Portugal tussen 1807 en 1808, maar werd uiteindelijk door de Engelsen tot overgave gedwongen. In Spanje deed Karel IV onder druk van Napoleon afstand van de troon (dit is bekend als ‘de Komedie van Bayonne’). Napoleon stelde zijn broer Jozef Bonaparte aan tot koning (mei 1808), maar een algemene opstand in Spanje leidde tot een Franse nederlaag.

In 1809 was Frankrijk opnieuw in oorlog met Oostenrijk (Vijfde Coalitieoorlog). Napoleon werd in mei 1809 bij Aspern verslagen. Dit verstoorde bij velen het beeld van zijn onoverwinnelijkheid. Napoleon nam echter wraak door in juli bij Wagram te winnen, zodat de Vrede van Schönbrunn (14 oktober 1809) gunstig voor hem uitviel.

7.5 Tweede huwelijk

Sinds 15 december 1809 was Napoleon volgens de rechtbank van Parijs gescheiden van Joséphine. Op 17 februari 1810 werd de scheiding ook door de kerk erkend. Na onderhandelingen met keizer Frans van Oostenrijk, trouwde hij op 1 april 1810 met diens dochter, de aartshertogin Marie Louise. Uit dit huwelijk werd op 20 maart 1811 een zoon geboren: Napoleon Frans Karel Jozef. Hij kreeg bij zijn geboorte ook de titel ‘koning van Rome’. Door de geboorte van een troonopvolger was de toekomst van de dynastie verzekerd. Napoleon was in 1810 al vader geworden van Alexandre Walewski. De moeder van Alexandre, Maria Walewska, was al sinds 1807 de minnares van de keizer.