Mussolini, Benito Amilcare Andrea

Hoewel Italië geheel in Duits vaarwater verzeild raakte en zich politiek en militair blameerde, duurde het toch nog tot de nacht van 24/25 juli 1943 eer Mussolini in de Grote Fascistische Raad door een oppositie werd overstemd. De volgende dag gaf de koning hem zijn ontslag en liet hem arresteren. Eerst zat hij op het eilandje La Maddalena gevangen, daarna op de Gran Sasso in de Abruzzen, waar hij op 12 sept. door de SS-officier Otto Skorzeny werd bevrijd. (In 1944 liet Mussolini zijn tegenstanders, voor zover nog niet gevlucht, onder hen Ciano, terechtstellen.) Mussolini werd drie dagen later onder Duits toezicht leider van de Sociale Republiek gevestigd in Salò en Gargnano aan het Gardameer. Hij praatte er veel, vnl. om alle schuld van zich af te schuiven en zijn terugkeer tot het socialisme voor te bereiden. Toen de Duitsers over capitulatie gingen onderhandelen, nam hij de wijk naar Zwitserland. Vlak voor de grens werd hij opgevangen door communistische partizanen; hij werd neergeschoten, samen met Clara Petacci, die van 1936 af zijn maîtresse was geweest.

Mussolini was in 1908 gaan samenleven met Rachele Guidi, met wie hij in 1916 burgerlijk en in 1925 kerkelijk huwde. Zij kregen vijf kinderen: Edda (gehuwd met Galeazzo Ciano), Vittorio, Bruno, Romano en Anna Maria.

WERK: My autobiography (1937); La mia vita (1947); The fall of Mussolini; his own story, uitgeg. d. M. Ascoli (1948).

UITG: Soritti e discorsi (12 dln., 1934–1939); Opera omnia (23 dln., 1951–1957).