modulatie [muziek]

modulatie [muziek] (v. Lat. modulus = maat), de overgang naar een andere toonsoort. Deze overgang wordt bewerkstelligd door akkoorden die tot de oorspronkelijke toonsoort behoren, te interpreteren als stonden zij in een relatie tot de andere toonsoort. Men onderscheidt een diatonische, een chromatische en een enharmonische modulatie. Deze drie vormen onderscheiden zich van elkaar door de rangschikking van de bastonen van de elkaar opvolgende akkoorden die de modulatieweg van de eerste naar de uiteindelijke toonsoort bepalen. De modulatie naar verafgelegen toonsoorten werd pas mogelijk nadat het westerse toonsysteem werd ‘getempereerd’, dwz. zodanig werd ingericht, dat alle tonen een zelfde afstand kregen (begin van de 18de eeuw). Slechts hierdoor werd het mogelijk iedere toon als grondtoon van een nieuwe toonsoort te introduceren.