Midden-Oosten

Introductie

Midden-Oosten, aanduiding voor een gebied dat deels in Zuidoost-Europa, deels in West-Azië en deels in Noord-Afrika is gelegen.

1. Term

De term Midden-Oosten heeft bekendheid verkregen sinds de vestiging van het Britse Midden-Oosten-Commando en daarmee verbonden civiele organisaties in de Tweede Wereldoorlog. Voordien sprak men wel van Nabije Oosten, een term die nog gangbaar is in de archeologie.

De term Midden-Oosten verraadt een Europacentrisch gezichtspunt – in India bijvoorbeeld spreekt men van West-Azië – en heeft niet zozeer een geografische als wel een historisch-culturele en politieke betekenis: de bewoners van dit gebied zijn door banden van een gemeenschappelijke godsdienst – de islam – en van een gemeenschappelijke taal en cultuur – de Arabische – verenigd, welke banden op hun beurt weer uitvloeisels zijn van dertien eeuwen gemeenschappelijke historische ontwikkeling.

2. Gebied

Doorgaans rekent men tot het Midden-Oosten de volgende landstreken en landen: Irak, Syrië, Libanon, Jordanië (tot 1948 Palestina), tezamen de Arabische Fertile Crescent (= Vruchtbare Maansikkel) vormend; vervolgens het Arabisch Schiereiland met de staten: Saoedi-Arabië, Jemen, Koeweit, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, het sultanaat Oman en de in de Perzische Golf gelegen Bahreineilanden; verder de in Noord-Afrika gelegen staten Egypte, Soedan en Libië en ten slotte de drie niet-Arabische staten Turkije, Iran (tot 1935 en tussen 1949 en 1979 Perzië geheten) en Israël. Volgens sommige opvattingen behoren ook de Noord-Afro-Arabische landen Tunesië, Algerije en Marokko, ook wel de Maghreblanden genoemd, tot het Midden-Oosten te worden gerekend.

3. Problematiek

Het Midden-Oosten is een politiek-strategisch belangrijke regio. Het is de landbrug tussen drie continenten: Europa, Azië en Afrika. Het beschikt over ontzaglijke voorraden aan aardolie. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is het gebied een haard van conflicten en spanningen geworden. Als factoren die hiervoor verantwoordelijk zijn, kunnen worden genoemd:

a. de spanning tussen Israël en de Arabische landen, die zich tot vijfmaal toe, nl. in 1948, 1956, 1967, 1973 en 2006 in daadwerkelijke vijandelijkheden ontlaadde;

b. de spanningen tussen enkele Arabische landen en de niet-Arabische staten Turkije en Iran;

c. de op verschillende wijzen aan het licht tredende inter-Arabische tegenstellingen;

d. het streven van sommige minderheden, zoals de Koerden, naar onafhankelijkheid;

e. de voortdurende bemoeienis met dit gebied door externe machten.