Michelangelo

Introductie

Michelangelo, voluit: Michelangelo Buonarroti (Caprese, Toscane, 6 maart 1475 – Rome 18 febr. 1564), Italiaans beeldhouwer, schilder, architect en dichter. Michelangelo was naast Leonardo da Vinci, Bramante en Rafaël een dominerende figuur in de Italiaanse hoge renaissance en de incarnatie van de ‘uomo universale’ (de universele mens).

1. Beeldhouwwerken

1.1 Leermeesters

Al vroeg zag Lorenzo de'Medici het uitzonderlijke talent van Michelangelo, en nam hem in zijn huis op. In Florence leerde Michelangelo de beginselen van de beeldhouwkunst van Bertoldo, een leerling van Donatello. Hij bestudeerde er ook de verzameling klassieke beelden van zijn beschermheer, Lorenzo de'Medici. In zijn vroegste werken zijn dan ook invloeden van zowel de klassieken als van Donatello terug te vinden. Klassiek is onder andere zijn reliëf Centaurenstrijd (rond 1492). Donatello’s invloed is zichtbaar in de Madonna della Scala (rond 1490–1493; beide in Casa Buonarroti, Florence).

1.2 Periode in Bologna

In 1494, vlak voordat Piero de'Medici uit Florence werd verdreven, vluchtte Michelangelo naar Bologna. Daar kwam hij in aanraking met het werk van Jacopo di Piero della Quercia, dat een brug probeerde te slaan tussen de klassieken en het realisme. Hij maakte er een knielende engel en twee heiligenfiguren voor de Arca di San Domenico.

1.3 Rome en Florence

In 1496 was Michelangelo in Rome en dat bracht hem terug in de sfeer van de antieken. Daar maakte hij zijn eerste grote beeldhouwwerk, Bacchus (1496–1497; Bargello, Florence), een werk met sterke klassieke invloeden. In de Pietà (St.-Pieter, Rome), die kort daarna gemaakt is, kwam Michelangelo’s eigen talent voor het eerst volledig tot uitdrukking. Hij maakte de Madonna met Kind, in de eerste jaren van de 16de eeuw (O.-L.-Vrouwekerk, Brugge). Zij vormt de overgang naar de beroemde staande David (1501–1503), in Florence gekapt uit een reusachtig blok marmer.

In 1505 vertrok Michelangelo weer naar Rome, waar hij een gigantische opdracht kreeg: de bouw van een praalgraf, versierd met veertig marmeren figuren. Dit praalgraf wilde paus Julius II voor zichzelf laten maken onder de koepel van de nieuwe Sint-Pieter in aanbouw. Het werd nooit in zijn oorspronkelijke opzet voltooid. Nadat Michelangelo jarenlang als schilder had gewerkt, kreeg hij in 1523 van de Medici een nieuwe grote opdracht als beeldhouwer: de grafmonumenten tegen de wanden van de Sacrestia Nuova van San Lorenzo in Florence. Michelangelo maakte hiervoor niet alleen de zittende beelden van Giuliano, broer van paus Leo X en van Lorenzo, hertog van Urbino, maar ook vier allegorische figuren aan hun voeten: de Dag en de Nacht, de Dageraad en de Schemering. Het grootste deel van zijn latere werken bleef onvoltooid: de Brutus (1538; Bargello, Florence), de Kruisafneming (1553–1555) in de dom in Florence en de Pietà Rondanini (ongeveer 1555; Castello Sforzesco, Milaan).

2. Schilderwerken