Massenet, Jules

Massenet, Jules, voluit: Jules Émile Frédéric (Mountaud, St. Etienne, 12 mei 1842 – Parijs 13 aug. 1912), Frans componist, studeerde compositie bij A. Thomas. In 1863 won hij de Prix de Rome. Tijdens zijn hieruit voortvloeiende verblijf in Italië leerde hij Franz Liszt, kennen, van wiens ideeën hij later in Frankrijk een promotor zou worden, evenals van die van Berlioz en Wagner. In 1878 werd hij lid van de Académie des Beaux-Arts en docent compositie aan het Parijse conservatorium (tot 1896), waar hij o.a. Gustave Charpentier, Enesco en Pierné onderrichtte.

Van Massenets compositorisch oeuvre vormen de opera's het belangrijkste deel. Hierin toont hij zich met zijn gevoelige, intieme, soms sentimentele werken aanvankelijk een navolger van A. Thomas en Gounod; vanaf Hérodiade (1881) is invloed van Wagner merkbaar door de rudimentaire Leitmotivtechniek en het gebruik van koperen blaasinstrumenten. Dit komt vooral tot uitdrukking in Manon (1884, opéra-comique; naar Prévost), de enige van Massenets opera's die nog regelmatig wordt opgevoerd. In La Navarraise (1894) en Sappho (1897) wordt invloed van het verisme zichtbaar. Massenets indringende melodiek, waarbij de formele syntaxis enigszins wordt opgeofferd aan een zeer rapsodische, recitatiefachtige structuur, oogstte in zijn tijd veel bewondering en beïnvloedde o.a. Puccini, Debussy en Ravel. Anderzijs leidde dit tot een hevig antagonistische houding van zijn tijdgenoten die streefden naar een nobeler, intellectueler en diepzinniger opvatting van kunst en afwilden van de hegemonie van de opera. Andere kenmerken van zijn opera's zijn het groot gevoel voor theater, harmonische vondsten, evenwichtige vorm en logische psychologie van de karakters.

WERK: (behalve de genoemde): Opera's: Don César de Bazan (1872); Le roi de Lahore (1877); Werther (1892); Thaïs (1894); Le portrait de Manon (1894); Cendrillon (1899); Grisélidis (1901); Le jongleur de Notre-Dame (1902); Don Quichotte (1910). – Voorts: orkestwrk., 3 balletten, toneelmuz., o.a. bij Les Erinnyes van Leconte de Lisle (1873), geestelijke en wereldlijke koormuziek, kamer- en pianomuziek, liederen.