Martin, Frank

Martin, Frank (Genève 15 sept. 1890 – Naarden 21 nov. 1974), Zwitsers componist, studeerde piano en muziektheorie bij J. Lauber in Genève, verbleef in Zürich, Rome en Parijs en kwam in 1926 in Genève in contact met Jaques-Dalcroze, wiens ritme-experimenten voor zijn latere werk van grote invloed werden. Na twee jaar studie aan het Dalcroze-instituut bleef hij van 1928 tot 1938 als leraar harmonie en improvisatie aan deze instelling verbonden. In dezelfde jaren stichtte hij de Société de Musique de Chambre de Genève en leidde hij de kamermuziekklasse van het conservatorium aldaar. Van 1943 tot 1946 was hij voorzitter van de Schweizerischer Tonkünstlerverein. Vanaf 1946 woonde Martin in Nederland. Hij doceerde van 1950 tot 1957 aan het conservatorium te Keulen compositieleer. Zijn veelomvattend oeuvre geeft een gestadige en natuurlijke ontwikkeling te zien, waarop tal van contemporaine stromingen uitwerking hebben gehad. In zijn jeugdwerken overheerst nog de Duitse laat-romantiek; na 1920 worden Franse invloeden (Debussy, Ravel) merkbaar. Een diepgaande studie van Schönbergs twaalftoonsysteem (zie twaalftoontechniek) bracht Martin na 1933 tot een geheel zelfstandige verwerking hiervan, die vooral in zijn melodische structuren herkenbaar is. Niettemin handhaafde hij ook in zijn latere werken een functionele, hoewel enigszins verwijde, harmoniek. Het is hem als weinigen gelukt uit de synthese van twee schijnbaar onverenigbare technieken een onmiskenbaar persoonlijke stijl te scheppen, die hem internationale erkenning heeft bezorgd.

WERK: Orkest: Rythmes, 3 mouvements symphoniques pour grand orchestre (1926); pianoconcert nr. 1 (1933–1934); Die Blaue Blume (1935; ballet); Symphonie pour grand orchestre (1936–1937); Ballade (1938; v. altsaxofoon, strijkork., piano en slagwerk); Ballade (1939; v. piano en orkest); Ein Totentanz zu Basel im Jahre 1943 (1943; ballet); Petite symphonie concertante (1944; v. klavecimbel, harp, piano en twee strijkork.); bew. tot Symphonie concertante (1946; idem met groot orkest)); Concert v. 7 blaasinstr., pauken, slagwerk en strijkers (1949); Ballade (1949; v. cello en orkest); vioolconcert (1950–1951); klavecimbelconcert (1951–1952); Études (1955–1956, voor strijkorkest); Ouverture en rondeau pour grand orchestre (1958); Les quatre éléments (1964); celloconcert (1965–1966); pianoconcert nr. 2 (1968–1969); Erasmi monumentum (1969); Trois danses (1970; v. hobo, harp en strijkork.); Polyptique (1973; v. viool en twee strijkork.). – Kamermuziek: 2 vioolsonates (1913; 1931–1932); pianokwintet (1919); strijktrio (1936); Ballade (1939; v. fluit en piano); Ballade (1940; v. trombone en piano); strijkkwartet (1967); pianomuziek. – Opera: Der Sturm (1952–1955, P. 1956; n. Shakespeare); Monsieur de Pourceaugnac (1960, P. 1963; n. Molière). – Soli, koor en orkest: Le vin herbé (1938–1941; oratorium); In terra pax (1944; oratorium); Golgotha (1945–1948; oratorium); Le mystère de la nativité (1957–1959; oratorium); Psaumes de Genève (1958; cantate, v. koor, kinderkoor, ork. en orgel); Pilate (1965; oratorium); Requiem (1971); Et la vie l'emporta (1974; cantate). – Solostem en orkest: Der Cornet (1942–1943; Rilke; m. altsolo); Maria Triptychon (1968; v. sopr., viool en ork.); Ballade des pendus (1970; v. 3 mannenstemmen en 3 elek. gitaren). – Koor: o.m. Mis voor dubbelkoor (1927–1929); Cinq chansons d'Ariel (1950). – Liederen: o.a. Sechs Monologe aus Jedermann (1943; Hofmannsthal). – Geschrift: Entretiens sur la musique (1968; uitg. d. J.-C. Piguet).

UITG: Fr. Martin. Un compositeur médite sur son art. Ecrits et pensées recueillis par sa femme (1977); E. Ansermet/Fr. Martin, correspondance 1934–1968, d. J.-C. Piguet (1976); A propos de Fr. Martin; commentaires sur ses œuvres, d. B. Martin (1984).