Malta

Introductie

Malta (officieel: Maltees: Repubblika ta'Malta, Engels: Republic of Malta), eilandengroep en republiek in de Middellandse Zee, ca. 93 km ten zuiden van Sicilië, bestaande uit de eilanden Malta (245,7 km²), Gozo (67,1 km²) en Comino (2,8 km²), alsmede de onbewoonde eilanden Cominotto en Filfla, totaal 316 vierkante kilometer (1998 reëel), met 401 880 inwoners (2007 schatting); 1 272 personen per vierkante kilometer (2007 schatting). De hoofdstad is Valletta. Munteenheid is de euro, die per 1 januari 2008 de Maltese lira (Lira Maltija, afkorting: Lm) verving. Nationale feestdagen zijn 21 september (Onafhankelijkheidsdag, 1964) en 31 maart. De internetlandcode (TLD) is mt.

Malta bestaat uit vijf eilanden en is in oppervlakte de kleinste lidstaat van de Europese Unie. Sinds de onafhankelijkheid, in 1964, maken twee politieke partijen de dienst uit in het land. Het toerisme en de financiële dienstverlening zijn de belangrijkste sectoren van de economie.

1. Landschap, klimaat en natuur

De eilanden liggen op het onderzeese plateau dat zich uitstrekt van Sicilië naar Afrika, en de Middellandse Zee in twee hoofdbassins verdeelt. De bodem bestaat uit kalksteen. De noordoostelijke en oostelijke kusten hebben verscheidene goede natuurlijke havens; de zuidelijke kust is rotsachtig en steil. Het hoogste punt ligt op 305 m boven de zeespiegel. Malta maakt door de zeer geringe vegetatie een barre indruk. Er zijn geen rivieren of meren, maar bronnen voorzien de eilanden van (te weinig) water. Er heerst een mediterraan klimaat. De temperatuurgemiddelden zijn: januari 17 °C, juli 33 °C. De neerslag valt gewoonlijk van eind september tot eind april en bedraagt gemiddeld 500 mm, echter schommelend tussen 291 en 721 mm. 's Zomers waait vaak de sirocco, die de temperatuur soms tot 40 °C doet stijgen.

Plantengroei en dierenwereld zijn van een verarmd mediterraan karakter. Het eiland is een belangrijk rustpunt voor trekvogels, die er overigens zeer te lijden hebben van massale en niet-aflatende jacht. De natuurbeschermingsgedachte wint maar uiterst langzaam veld.

2. Bevolking

Malta is een van de dichtstbevolkte landen ter wereld. De Maltezers, ca. 95% van de bevolking, stammen vnl. af van Carthageners en Feniciërs. Er zijn voorts Britse en Italiaanse minderheden. Meer dan de helft van de bevolking woont in het stedelijke gebied rond Valletta en de Grand Harbour; de hoofdstad heeft 9129 inw. en Birkirkara is met 21 600 het grootste van de negen stadjes. Sinds het begin van de 20ste eeuw zijn veel Maltezen, vooral werkloze jonge ongehuwde mannen, geëmigreerd. Dit is de voornaamste reden waarom Malta, en vooral Gozo, een groot vrouwenoverschot heeft. Tussen 1948 en 1979 vertrokken 141 660 emigranten, terwijl er 23 680 terugkwamen.

De gemiddelde bevolkingstoename in de periode 1995–2000 bedroeg jaarlijks 0,6%.

Taal. Het Maltees heeft een Arabische morfologie, maar idioom en vocabulaire zijn sterk door het Siciliaans beïnvloed. Het huidige Maltees heeft veel ontleend aan het Italiaans en het Engels en is de nationale taal sinds Malta onafhankelijk werd in 1964; het gebruik neemt sindsdien toe. Maltees en Engels zijn de officiële talen.

Religie. De Maltese bevolking is in overgrote meerderheid rooms-katholiek. Sinds 1943 vormt Malta een zelfstandige kerkprovincie.

3. Bestuur en samenleving

Sinds de grondwetswijziging van 1974 is Malta een republiek met aan het hoofd een president, die door het Huis van Afgevaardigden wordt gekozen voor een ambtstermijn van vijf jaar. Het Huis telt sinds 1987 65 leden, die worden gekozen bij algemeen kiesrecht uit dertien kiesdistricten. Een grondwetswijziging zorgde er toen voor dat de partij met een absolute stemmenmeerderheid indien noodzakelijk net zo veel extra parlementszetels zou krijgen tot er sprake was van een zetelmeerderheid. De president benoemt het parlementslid dat een meerderheid van het Huis achter zich kan verenigen, tot premier. Deze benoemt de overige ministers en staatssecretarissen, die parlementslid dienen te zijn. De maximale zittingsduur van het parlement is vijf jaar, de premier kan echter binnen deze termijn te allen tijde nieuwe verkiezingen uitschrijven en moet dit doen, als een regeringsvoorstel wordt verworpen. Malta kent geen lokaal bestuur, wat er mede de oorzaak van is dat de debatten in het parlement nogal eens een parochiaal karakter vertonen.

Sinds 1966 zijn slechts twee politieke partijen in het parlement overgebleven: de Malta Labour Party (MLP), opgericht in 1921, en de christen-democratische Partit Nazzjonalista (PN), die in feite al bestaat sinds 1880. De partijen wisselen elkaar sinds 1947 af als regerings- en oppositiepartij. De MLP staat een sterk neutralistische koers voor en onderhoudt nauwe banden met de Arabische wereld, vooral met Libië, en China. Haar aanhang bestaat vnl. uit de meerderheid van de arbeiders op de grote scheepswerven en droogdokken. De PN is pro-Westers en pro-Europa en vindt haar aanhang vooral onder de academici, de geestelijkheid, de burgerij, de middenstand en de boeren, maar telt ook een niet onaanzienlijk aantal arbeiders onder haar aanhangers.

Na de verkiezingen van 12 april 2003 waren de in totaal 65 zetels in het parlement als volgt verdeeld: Nationalist Party (NP) 34, Malta Labour Party (MLP) 31.

Malta is aangesloten bij de volgende internationale organisaties: de Verenigde Naties, een aantal suborganisaties van de VN, de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en de Raad van Europa. Malta maakt deel uit van het Gemenebest. Met de Europese Unie werd in 1971 een associatieverdrag gesloten. Het lidmaatschap werd in 1990 aangevraagd. Op 1 mei 2004 trad Malta officieel toe tot de EU.