Londen

Introductie

Londen (Engels en Duits: London; Frans: Londres), hoofdstad van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, en tevens van Engeland, aan beide zijden van de rivier de Theems (Thames), ca. 80 km landinwaarts van de monding in de Noordzee, in een ondiep bekken tussen de Chiltern Hills en de North Downs.

De naam Londen staat voor een aantal territoriale en bestuurlijke begrippen. De twee belangrijkste daarvan zijn Greater London, 1580 km², met 7 619 014 (2003 schatting) inwoners, onderverdeeld in 32 boroughs (de Greater London Boroughs) en de City of London, 2,7 km². De City omvat de historische stadskern en wordt thans voornamelijk geassocieerd met financiële instellingen; de City en de twaalf direct omliggende boroughs vormden vroeger het graafschap Londen en worden wel gezamenlijk aangeduid als Central of Inner London.

1. Bevolking

De stad Londen is van oudsher het belangrijkste en grootste stedelijk centrum van de Britse eilanden. Reeds in de 3de eeuw zou het inwonertal 45 000 hebben bedragen, wat zou neerkomen op bijna 10% van de totale bevolking van het Romeinse deel van Groot-Brittannië. Pas in de 13de eeuw werd dit aantal wederom bereikt; ten tijde van koningin Elizabeth I telde de stad 150 000 inw., voor het grootste deel nog binnen de muren van de City. In de daaropvolgende periode groeide het aantal inwoners explosief (1660: 500 000 inw., City: 150 000 inw.). Na 1800 (865 000 inw., City: 128 000 inw.) begon het inwonertal van de City te dalen, een daling die zich na 1920 ook voordeed in Inner London en na 1951 in de Outer London Boroughs. Tegelijkertijd stijgt het inwonertal van de gebieden in de Green Belt direct in de periferie van de agglomeratie.

2. Bestuur

De bestuurlijke organisatie van Londen is, hoewel vele malen gewijzigd, altijd anders geweest dan die elders in het land. Het bestuur was van 1965–1985 in handen van de Greater London Council, die officieel op 1 april 1986 werd opgeheven. De bestuurlijke, administratieve en overige verantwoordelijkheden berusten thans enerzijds bij de besturen van de aparte boroughs (bijv. het onderwijs) en anderzijds bij gespecialiseerde overkoepelende organisaties (bijv. London Fire and Civil Defence Authority); politietaken worden waargenomen door de London Metropolitan Police, behalve in de City (City of London Police), die van oudsher een speciale status heeft en in hoge mate zelfstandig is met betrekking tot zaken als politie, rechtspraak, bruggen, sanitaire voorzieningen e.d. De voorzitters van de councils dragen de titel Mayor, die van de City Lord Mayor. Drie van de London Boroughs hebben bijzondere titels: de City of Westminster, de Royal Borough of Kensington and Chelsea en de Royal Borough of Kingston-upon-Thames.

3. Functies

Londen is residentie van het koningshuis, zetel van de regering en daarnaast het belangrijkste financiële, commerciële en culturele centrum van het land. Er zetelen vele hogere en lagere juridische instanties, een rooms-katholiek aartsbisschop, de anglicaanse aartsbisschop van Canterbury, de anglicaanse bisschop van Londen, de nationale omroeporganisatie BBC en honderden wetenschappelijke en culturele instellingen. Aan het beleid van decentralisatie – in de jaren zeventig gevoerd ter bestrijding van de dominante positie van de hoofdstad ten opzichte van de andere Britse stedelijke centra – kwam in de jaren tachtig een eind, zodat de werkgelegenheid in de agglomeratie een krachtige stimulans kreeg. Van de beroepsbevolking vindt 15% werk in de industrie en 85% in handel, verkeer en overige dienstverlening. Het toerisme vormt een belangrijke inkomstenbron voor de stad.