klokkenspel

klokkenspel (Ital.: campanelle; Fr.: jeu de timbres, carillon, jeu de clochettes; Duits en in het Engelse taalgebied: Glockenspiel), tot de idiofonen behorend slaginstrument met afgestemde toonhoogten, bestaande uit een aantal gestemde metalen staafjes, die op een houten rand zijn geplaatst. Deze staafjes zijn vrij van de vaak dissonerende boventonen, eigen aan de eigenlijke klokken (zie klok [beiaard]). Zij zijn in twee rijen boven elkaar geplaatst, zoals de toetsen van een piano (onderste: diatonische opeenvolging; bovenste: chromatische toevoeging). Te onderscheiden zijn klokkenspellen waarbij de staafjes door middel van houten en metalen hamertjes met de hand worden aangeslagen en die waarbij zij via een klaviatuur (toetsenbord) worden aangeslagen; het laatste type staat grotere technische mogelijkheden toe (arpeggio's, akkoord en, enz.), maar de aanslagsterkte is minder te beïnvloeden. De klank van het klokkenspel is zeer doordringend. De omvang is a¹ tot a³; de notatie is twee octaven lager. Het klokkenspel werd toegepast in Bachs Cantate nr. 53 (Schlage doch, erwünschte Stunde), Händels Saul en Mozarts Zauberflöte; na hen niet meer tot in de 19de eeuw: verscheidene opera's van Wagner; R. Strauss' Don Juan; Delibes' Lakmé.