heterofonie

heterofonie (lett.: anders klinkend, v. Gr. heteros = ander[s], phoonè = geluid, toon), in de Oud-Griekse muziek afwijking van de eenstemmigheid (zie homofonie), waarbij bij het gelijktijdig samengaan van een zangstem en een instrument in beide partijen andere versieringen worden aangebracht, waardoor de eenstemmigheid telkens incidenteel wordt onderbroken (ornamentale heterofonie). De term wordt ook gebruikt voor het samengaan van twee of meer stemmen in parallelle intervallen (parallelle heterofonie).

In de etnomusicologie is heterofonie een veel gebruikte term ter omschrijving van een bepaald verschijnsel in de meerstemmige praktijk van de Europese en Afrikaanse volksmuziek en in de traditionele klassieke muziek van Azië. Onbewuste heterofonie ontstaat, als twee of meer zangers of instrumenten (of een vocaal-instrumentale combinatie) gelijktijdig dezelfde melodie zingen resp. spelen zonder precies op elkaars ritme en intonatie te letten, waardoor kleine onderlinge verschillen ontstaan. Bewuste heterofonie ontstaat, als de musici resp. zangers opzettelijk eenstemmigheid vermijden en hun eigen, van een gemeenschappelijk gedacht thema afgeleide melodische lijn laten horen, waarbij de individuele variaties niet samenvallen (dikwijls toegepast in de jazz).