Europees Parlement

Introductie

Europees Parlement, een van de vijf instellingen van de Europese Unie. Het EP is de volksvertegenwoordiging van de Europese Unie en wordt sinds 1979 om de vijf jaar bij algemene rechtstreekse verkiezingen door de Europese burgers gekozen.

De plenaire zittingen van het Europees Parlement (een week per maand) worden in Straatsburg gehouden. Veel van het parlementaire werk vindt plaats in de parlementaire commissies, die in de regel in Brussel vergaderen. Het secretariaat van het EP is gevestigd in Luxemburg.

In de taakverdeling tussen de organen van de Europese Unie is het de Europese Commissie die initiatieven neemt tot Europese wet- en regelgeving. Het Europees Parlement debatteert hierover en stelt wijzigingen voor, waarna de Raad van de Europese Unie een beslissing neemt.

1. Bevoegdheden

De invloed van het Europees Parlement en zijn voorlopers is, sinds de eerste bijeenkomst in 1952, gaandeweg toegenomen. Zo verkreeg het in 1975 de bevoegdheid de begroting vast te stellen en kreeg het sinds 1987 enige wetgevende bevoegdheden. Bij het Verdrag van Maastricht (1992) en het Verdrag van Amsterdam (1997) werden de bevoegdheden van het Parlement nog weer uitgebreid. De drie belangrijkste bevoegdheden van het Europees Parlement zijn: (mede)wetgevende bevoegdheid, begrotingsbevoegdheid en controlebevoegdheid.

Als kritiek op het Europees Parlement wordt wel naar voren gebracht dat de bevoegdheden beperkt zijn, terwijl de onderwerpen waar de Europese volksvertegenwoordigers wél hun stempel op kunnen drukken veelal technisch van aard zijn en daarmee al snel buiten de interessesfeer van de gemiddelde kiezer vallen.

1.1 Mede-wetgevende bevoegdheid

Het Europees Parlement stelt samen met de Raad de Europese regelgeving vast. De wetgevende bevoegdheden van het Europees Parlement zijn echter niet voor alle beleidsterreinen hetzelfde. Naarmate de lidstaten de wetgeving meer in eigen hand willen houden, heeft de Raad meer mogelijkheden om het eigen standpunt door te zetten. Zo heeft het Europees Parlement veel zeggenschap in de formulering van milieuregelgeving, maar veel minder te zeggen als justitiebeleid wordt geformuleerd. De macht van het Parlement is dus afhankelijk van het beleidsterrein, wat zich weerspiegelt in het bestaan van verschillende wetgevingsprocedures. In het algemeen beslist het Europees Parlement bij meerderheid van stemmen van de ter vergadering aanwezige leden. In enkele gevallen is een gekwalificeerde meerderheid vereist.

1.2 Begrotingsbevoegdheid

Het Europees Parlement stelt samen met de Raad het budget vast voor de Europese agenda in financiële meerjarenprogramma's. Op het grootste deel van het budget, de landbouwuitgaven (bijna de helft van de totale EU-uitgaven) heeft het Parlement slechts de bevoegdheid om wijzigingen voor te stellen. Bij structurele maatregelen (ongeveer een derde van de uitgaven), zoals de ontwikkeling van minder welvarende regio's, is instemming van het Parlement wel beslissend. Ook heeft het Parlement de laatste stem over de uitgaven inzake het Europese onderzoeksbeleid, de ontwikkelingshulp en de huishoudelijke uitgaven van EU-instellingen.