dynamiek [muziektheorie]

dynamiek [muziektheorie], de leer van de gradaties in toonsterkte. De basistermen zijn forte (Ital., = krachtig) en piano (Ital., = zacht). Ze worden in het muziekschrift afgekort tot f en p. De gradaties zijn pp (pianissimo): zeer zacht, ppp: zo zacht als mogelijk; soms zelfs pppp. Mezzo piano (mp) betekent half zacht, krachtiger dan piano. Dezelfde gradaties gelden voor forte: van mf tot ffff. Beide termen zjn voor het eerst te vinden in de Sonata pian’ e forte van G. Gabrieli (1597).

Ook geleidelijke wijzigingen in de toonsterkte, gerealiseerd door middel van crescendo en diminuendo of decrescendo maken deel uit van de dynamiek, evenals plotselinge wijzigingen (sforzando, rinforzando). De dynamiek wordt in een muziekstuk mede bepaald door elementen als stijl, frasering, enz.

Pas sinds de romantiek (19de eeuw) noteerde de componist zijn bedoeling meestal nauwkeurig, ook wat de dynamiek betreft.