Diepenbrock, Alphons Johannes Maria

Diepenbrock, Alphons Johannes Maria (Amsterdam 2 sept. 1862 – aldaar 5 april 1921), Nederlands componist, studeerde klassieke letteren, promoveerde in 1888 cum laude op Seneca en was enkele jaren leraar. Als musicus autodidact, had hij reeds als student in zijn Academische feestmarsch (1882) blijk gegeven van groot vakmanschap; zijn Te Deum, in 1902 voor het eerst uitgevoerd in Amsterdam, vestigde de aandacht van prominente dirigenten en vocalisten op de componist, die intussen als kwartet-altist en dirigent ervaring had opgedaan.

Diepenbrocks muziek is voornamelijk vocaal; voor zijn liedteksten toonde hij eerst een voorkeur voor Duits-romantische, later, toen ook zijn muziek meer Frans georiënteerd werd, omstreeks 1910, voor Frans-symbolische dichters; voorts zette hij werken van Vondel, Perk, Verwey en Van Deyssel op muziek. Zijn idioom ontleende veel aan Wagner, echter ook aan Palestrinastijl, die toen in Nederland nog weinig bekend was. Zijn muziek wordt gekenmerkt door een sterk chromatische melodiek en polyfone techniek (zie polyfonie), tezamen met een voorliefde voor langzame tempi, vaak met een rubato, en voor een ijle orkestklank. Zijn beide Hymnen an die Nacht (1899) ‘symfonische liederen’ worden gekenmerkt door uitgebreide voor-, tussen- en naspelen. Diepenbrocks grootste betekenis ligt op het gebied van de rooms-katholieke kerkmuziek, waarvoor vooral de monumentale Missa (geschreven 1891, uitgevoerd 1916) belangrijk is. Zijn werk, na zijn dood grotendeels uitgegeven door het Alphons Diepenbrock-fonds, heeft, ondanks het zeer persoonlijke gehalte, de Nederlandse muziek slechts in geringe mate beïnvloed.

WERK: (behalve de genoemde): Hymne voor viool en piano (1898; ook met ork.). – Toneelmuziek bij: Marsyas (1910); Gijsbrecht van Aemstel (1912); De vogels (1917); Elektra (1920). – Liederen met orkest: Im grossen Schweigen (1906); De nacht (1911). – Liederen met piano: o.a. Lied der Spinnerin; Der Abend; Recueillement; En sourdine; Claire de lune; Les chats; Ik ben in eenzaamheid niet meer alleen; Zij sluimert; voorts werk voor a capella-koren.