Corelli, Arcangelo

Corelli, Arcangelo (Fusignano 17 febr. 1653 – Rome 8 jan. 1713), Italiaans componist en violist, studeerde bij Benvenuti en Brugnoli in Bologna, waar hij zeer jong lid werd van de Accademia Filarmonica. Sinds omstreeks 1675 verbleef hij in Rome, waar hij zich verder in het vioolspel bekwaamde, en ca. 1680 werkte hij bij koningin Christina van Zweden. (Aan haar droeg hij zijn opus 1 op.) In 1687 trad hij in dienst van de kardinalen Panfili (de latere paus Alexander VIII) en Ottoboni. Hij was de laatste jaren van zijn leven een zeer gezien componist, die door vele buitenlandse musici, o.a. Händel, werd bezocht. Tevens was hij de meest gezaghebbende figuur van de beroemde Accademia di Santa Caecilia. Sinds ca. 1710 leefde hij teruggetrokken in de hem door zijn mecenas, Ottoboni, ter beschikking gestelde woning.

Corelli was een van de grote meesters van de muzikale barok en componeerde, in tegenstelling tot de meesten van zijn tijdgenoten, uitsluitend instrumentale muziek. Hoewel hij niet de eerste componist was die concerti grossi schreef, behoren zijn twaalf concerti grossi opus 6 (voor het eerst gepubliceerd in 1714), waarin het bekende zgn. Kerstconcert (Concerto fatto per la notte di Natale) als nummer 8 is opgenomen, tot de vroege en klassieke voorbeelden van dit genre. Hij fixeerde de vorm van de kerksonate en het concerto grosso tot een afwisseling van snelle en langzame delen en zijn behandeling van het concertino, bestaande uit twee violen en basso continuo, is, nader uitgewerkt door Vivaldi, van groot belang geweest voor de ontwikkeling van het vioolconcert. Als componist en als evenzeer belangrijk violist (Locatelli en Geminiani volgden o.m. zijn onderricht) streefde hij naar een zangerige en expressieve melodiek, waarbij de melodieën logisch worden uitgewerkt; dit in weerwil van de in zijn tijd reeds waar te nemen neiging tot virtuoze schittering. Corelli heeft met zijn beperkt, doch zeer geacheveerd oeuvre in de 18de eeuw een grote invloed gehad, m.n. op componisten als François Couperin en Händel.

WERK: 12 son. da chiesa à tre, opus 1 (1681); 12 son. da camera à tre, opus 2 (1685); 12 son. da chiesa à tre, opus 3 (1689); 12 son. da camera à tre, opus 4 (1694); 12 son. a violino e violone o cimbalo, opus 5 (1700), w.o. La folia (vele bewerkingen); 12 concerti grossi, opus 6 (1714); enkele composities zonder opusnummer (o.a. Sonata a quattro voor trompet en strijkers, 2 Concerti a quattro).