Byzantijnse muziek

Byzantijnse muziek, de vnl. voor de Byzantijnse eredienst en meest door monniken geschreven muziek; van de profane muziek uit het Byzantijnse Rijk is slechts weinig bewaard gebleven.

Tijdens de regering van keizer Justinianus I (527–565) kwam als gevolg van zijn grootse reorganisatie van de liturgie de muziek tot grote bloei. Vanaf midden 13de eeuw werden de bestaande hymnenmelodieën aangepast aan een gewijzigde smaak, met voorliefde voor versieringen zoals melismen. Na de val van Constantinopel (1453) werden uitheemse invloeden sterker, zowel in melos als ritme; deze muziek staat artistiek op een minder hoog niveau.

De belangrijkste vormen van de Byzantijnse hymne zijn het troparion en kontakion; het laatste werd ca. 700 vervangen door de kanon. Het troparion, een gebedtekst in coupletten, werd gezongen vóór en als onderbreking van de gereciteerde psalmverzen. Het kontakion bestond uit 18 tot 20 coupletten volgens de acrostichon-indeling van het alfabet. Elke versregel heeft een zelfde aantal lettergrepen en een zelfde metrum. De eerste kontakiondichter, tevens de belangrijkste Byzantijnse hymnendichter, was Romanos (6de eeuw). Het kontakion werd gezongen na het Evangelie. De kanon bestond uit negen zangen (oden), elk van maximaal negen coupletten, gezongen vóór het Evangelie. De melodie van de kanon is gebaseerd op het woordaccent van de versregel, dat samenvalt met het melodische accent; dit wordt met een groter interval of met dynamische betoning gezongen.