bourdon

bourdon (Fr.; Ital.: bordone; Duits: Bordun), in de muziek ononderbroken doorklinkende, aparte toon of tonen als begeleiding bij een melodie. De bourdon is een stijlkenmerk van uiteenlopende vorm van de volksmuziek in en buiten Europa. De bourdontoon hoeft niet noodzakelijkerwijs onder de melodielijn te liggen, maar komt vaak in of zelfs boven de melodie-omvang voor. In de Indiase klassieke muziek (zie Indiase muziek) is de bourdon onmisbaar; zo ontbreekt in geen enkel ensemble de tampura, een snaarinstrument dat voortdurend de grondtoon, eventueel de kwint van een gespeelde melodie laat horen. Ook de begeleidende trommel (tabla) produceert dezelfde grondtoon. Een gezongen bourdon komt o.a. voor in de vocale muziek van Sardinië en in die van Polynesië, waar een geritmeerde bourdon het ritme van de hoofdmelodie volgt.

Ook het onderdeel van een muziekinstrument dat niet apart bespeeld wordt, maar een meeklinkende functie heeft noemt men bourdon, bijv. de langs de hals gespannen snaar op sommige oude snaarinstrumenten, zoals de viella (13de eeuw), lyra (16de eeuw) en theorbe (17de eeuw). Ook de draailier (organistrum) bezit in de vrije, in de kwint gestemde snaren een bourdon. De in en buiten Europa voorkomende doedelzak is het bekendste voorbeeld van bourdon en melodie verenigd in één instrument.

Bourdon is voorts zowel de naam van de diepstklinkende klok van een klokkenspel, als van een zeer oud, gedekt, 16- of 32-voets, labiaal orgelregister.