Benin [geschiedenis]

Benin [geschiedenis], voormalig koninkrijk in het zuiden van het huidige Nigeria. Volgens de traditie werd het rijk gesticht door een Yoruba-krijgshoofd en kreeg het omstreeks het midden van de 12de eeuw een koning van Ife, de heilige stad van de Yoruba, genaamd Eveka. De macht van de koning (Oba) was onbeperkt. Portugese invloed (sinds 1485) leidde tot de bekering van koning Orhogba (ca. 1540) tot het christendom. Tegen het einde van de 18de eeuw leidde bittere strijd in verband met de slavenhandel (waarmee de Portugezen in de 16de eeuw waren begonnen) tot de ondergang van het rijk. In die tijd strekte het gezag van Benin zich uit tot Lagos in het westen en tot Bonny in het oosten. Pas aan het einde van de 19de eeuw kwam Benin onder Europees gezag. In 1892 accepteerde koning Overami het Britse protectoraat, doch in 1897 werd de Britse consul met zijn gevolg om het leven gebracht. Overami werd gedeporteerd en overleed in ballingschap in 1914. Zijn zoon volgde hem op, maar nog in hetzelfde jaar werd Benin een provincie van het toenmalige Britse protectoraat Nigeria.

De kunst van Benin, een hofkunst, bestond vnl. uit bronzen en ivoren voorwerpen, die sedert de strafexpeditie van de Britten tegen Benin in 1897 voor het merendeel verspreid zijn over de Europese musea. De Benin-bronsgieters zouden volgens overlevering het vak geleerd hebben van de Ife-kunstenaars, maar dit berust waarschijnlijk niet op historische gronden. Sommige onderzoekers nemen aan dat de bronsgietkunst afkomstig is uit het noordelijker gelegen savannengebied, waar men tot de komst van de Portugezen ook het benodigde koper vandaan haalde.

De Benin-kunst heeft vooral een verhalende en gedenkende functie. In het gebruik van kostbare en duurzame materialen komt de continuïteit van de traditie en de status van het koningschap tot uiting. De Benin-kunst wordt in drie perioden onderverdeeld, de vroege periode van eind 14de tot begin 16de eeuw, een middenperiode tot eind 17de eeuw en de late periode, die in 1897 abrupt eindigt. De vroege Benin-bronzen worden gekenmerkt door een naturalistische stijl, die later steeds gestileerder wordt. Bekend zijn de bronzen koppen, die ‘portretten’ zijn van overleden vorsten (Oba's) en als zodanig op voorouderaltaren werden geplaatst (zie voorouderverering). Sommige Oba's hebben zich laten uitbeelden als Olokun, de zeegod, met meervalbenen.

De Benin-kunst bereikte een hoogtepunt in de naturalistische voorstelling van dieren, o.a. panters en hanen, en in de bronzen platen waarmee de zuilen van het koninklijk paleis waren beslagen. Bijzonder fraai zijn de kleine ovale, rustige en voorname ivoren maskers. De knappe decoratieve kunst toont zich vooral in klokken en geluidsstaven, koningsstaven, armbanden, bekers, lepels, rijkbewerkte olifantstanden en sieraden.