Afghanistan

Introductie

Afghanistan, officieel: Islami Dawlat (in het Pasjtoe) of Dowlat-e Eslami-ye Afqanestan (in het Dari) (= Islamitische Staat Afghanistan), republiek in Zuidwest-Azië, 652 225 vierkante kilometer (1998 reëel), met 31 889 923 inwoners (2007 schatting); 49 personen per vierkante kilometer (2007 schatting). De hoofdstad is Kabul. Afghanistan grenst aan Iran, Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, de Volksrepubliek China en Pakistan. De nationale munt is de afghani, die onderverdeeld is in 100 puls. Nationale feestdag is 19 augustus, die de onafhankelijkheid van Britse controle over de Afghaanse buitenlandse politiek op 19 augustus 1919 herdenkt. De internetlandcode (TLD) is af.

Na het vertrek van de sovjettroepen, in 1989, en de val van het communistisch bewind, in 1992, viel Afghanistan ten prooi aan een burgeroorlog tussen verschillende groepen moedjahedien (islamistische strijders). Vanaf 1994 namen de Taliban de macht over. Alleen het noorden bleef in handen van de Noordelijke Alliantie. Onder leiding van mullah Omar vestigden de Taliban een representatief bewind gebaseerd op een extreme interpretatie van de islamitische wetgeving (sharia). Het beschermen van Osama bin Laden werd de Taliban noodlottig. De Amerikaanse militaire operatie Enduring Freedom leidde in december 2001 tot de val van het Talibanregime. Er werd een overgangsregering geïnstalleerd onder leiding van Hamid Karzai, die werd ondersteund door de internationale troepenmacht ISAF. Sinds 2004 heeft Afghanistan een nieuwe grondwet en regeert Hamid Karzai als democratisch gekozen president. De belangrijkste uitdagingen voor de regering van Karzai zijn het terugdringen van geweld, het bevorderen van economische groei en het versterken van het centraal gezag.

1. Landschap, klimaat en natuur

1.1 Landschap

Afghanistan behoort geografisch tot het Hoogland van Iran, waarvan het het noordoostelijk deel vormt. Het heeft in het noorden nog enig aandeel aan de vlakten van West-Turkestan (Toeran). In het zuiden liggen de woestijn- en halfwoestijngebieden van het afvoerloze Helmendbekken. Daartussen strekt zich een berglandschap uit, waarvan de hoofdketens een zuidwest-noordoostelijk verloop hebben; het noordoostelijk gedeelte hiervan staat bekend als Hindoe Koesj (Tirich Mir, 7699 m, in Pakistan), het middendeel als Koeh-i-Baba (tot 5200 m); in het oostelijk gedeelte, dat voor een deel wordt aangeduid als Sefid-Koeh, ligt de Khyberpas (ca. 1100 m). Het zuidelijk woestijngebied omvat de woestijnen Registan en Dasjt-i-Margo. In het noorden, waar de Amu Darya de grens met Toerkmenistan, Oezbekistan en Tadzjikistan vormt, liggen de vruchtbare, bevloeide dalen met de belangrijkste steden.

Rivieren en meren. Het centrale bergland vormt de scheiding tussen een drietal stroomstelsels. Van de noordwaarts stromende rivieren bereikt slechts een enkele (Koendoez) de Amu Darya, die over een lengte van bijna 1000 km de grens met Pakistan vormt; de overige worden merendeels in hun eindfase voor bevloeiing benut. In het oosten behoort de Kabul met haar zijrivieren (Panjsir, Alisjang, Koenar) tot het stroomgebied van de Indus. De Hariroed en de Helmend, resp. in westelijke en zuidwestelijke richting stromend, bevatten slechts periodiek water. Afghanistan heeft geen meren van betekenis. De Helmend mondt uit in het moerassige Hamoen-i-Saberi, op de Afghaans-Iraanse grens. Ongeveer 100 km ten zuiden van Ghazni ligt het meer Istadeh-i-Moekoer. Op een hoogte van bijna 3000 m in het centrale hoogland van Hazajarat, ca. 70 km ten zuiden van de Bamianvallei, bevindt zich de Band-i-Amir: vijf kleine meertjes waarvan de kleur als gevolg van het onderliggende rotsgesteente varieert van melkwit via blauw tot donkergroen.

1.2 Klimaat

Afghanistan heeft een overwegend continentaal steppeklimaat, met hete, droge zomers en koude winters; slechts het oosten wordt nog bereikt door de vochtige Indische zomermoesson, die voldoende neerslag levert voor de woudgebieden van Noeristan. In de bergstreken is een schrale regenveldbouw mogelijk, dankzij wat schaarse neerslag in winter en voorjaar. In het uiterste noorden en het zuiden gaat het continentale klimaat over in een halfwoestijn- tot woestijnklimaat. In Registan worden soms temperaturen tot 50 °C in de schaduw gemeten. Kabul heeft in de warmste maand (augustus) een temperatuur van ca. 28,5 °C en een jaarlijkse neerslag van 315 mm.

1.3 Plantengroei

Slechts in het noordoostelijk deel (Noeristan) ligt een groot, samenhangend bosgebied. In het centrale bergland is de lichte bosbedekking door de mens sterk aangetast, m.n. door extensieve veeteelt. De gebieden in het noorden en zuiden hebben een steppe- en halfwoestijnvegetatie. Ten zuiden van het bergland, in het subtropische zgn. Garmsirgebied, komt de dadelpalm voor.