Richard II [Engeland]

Richard II [Engeland] (Bordeaux 6 jan. 1367 – Pontefract, York, 14 febr. 1400), koning van Engeland van 1377 tot 1399, uit het Huis Plantagenet, zoon van Eduard van Woodstock (de ‘Zwarte Prins’) en Anna van Bohemen, stond aanvankelijk onder voogdij van de hertogen van York en Gloucester en Jan van Gent. Na zijn ambtsaanvaarding werd hij geconfronteerd met de opstand van Wat Tyler, die hij wist te onderdrukken. Richard werd beïnvloed door slechte raadgevers en bleek aan vlagen van depressie en woedeaanvallen onderhevig. Deze omstandigheden, een zinloze expeditie naar Schotland en de dreiging van een invasie van de Fransen, waarmee Engeland sedert 1337 in oorlog was, deden de oppositie tegen Richard toenemen. Een strijd om de macht tussen Richard en zijn ooms, gesteund door het parlement, werd in 1388 ten gunste van laatstgenoemden beslecht. In 1389 wist Richard, gebruikmakend van onenigheid tussen de hertogen van Gloucester en Lancaster, zich van hun voogdij te ontdoen, terwijl hij zich met het parlement verzoende. Ook koos hij betere adviseurs. Hij regeerde nu in overeenstemming met het parlement, waardoor Engeland een periode van rust en goed bestuur tegemoet ging. In 1389 sloot Richard een wapenstilstand met Frankrijk; in 1396 huwde hij Isabella, dochter van Karel VI van Frankrijk (Anna van Bohemen was in 1394 gestorven).

Naar aanleiding van het feit dat het parlement toezicht op het financieel beleid eiste, verschafte hij zich in 1397 de absolute macht. Een nieuw parlement, dat geheel een instrument in zijn handen was, stond hem terzijde bij de vernietiging van de lords; Gloucester werd te Calais in de gevangenis vermoord, Arundel onthoofd, Warwick verbannen. Het parlement kende Richard in 1398 een inkomen voor het leven toe. Bovendien benoemde het een commissie van achttien met Richard bevriende edelen, aan wie het zijn bevoegdheden overdroeg. Nu begon een ware terreur (onderdrukking, doodvonnissen, ondraaglijke belastingen). Toen Richard in 1399 een veldtocht naar Ierland ondernam, keerde Hendrik, de in 1398 verbannen zoon van Jan van Gent, naar Engeland terug en ontketende een opstand. Richard kwam na zijn terugkeer uit Ierland geheel alleen te staan en viel in handen van Hendrik, die hem in de Tower deed opsluiten. Op 30 sept. 1399 moest hij afstand van de troon doen, waarna Hendrik koning werd (Hendrik IV). Richard werd naar het kasteel Pontefract in York overgebracht en werd daar vermoord.