Stamitz, Johann

Stamitz, Johann, voluit: Johann Wenzel Anton (eigenlijk: Jan Václav Antonín) (Deutsch-Brod 17 of 19 juni 1717 – Mannheim 27 maart 1757), violist en componist, was de grondlegger en een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Mannheimer Schule. In 1741 ging hij naar het hof in Mannheim, waar hij in 1743 tot kamermusicus en in 1745 tot concertmeester en kamermuziekdirecteur werd benoemd. Zijn orkest werd spoedig vermaard. Het bracht door zowel virtuoze als bezielde voordracht (o.a. het toepassen van crescendo- en decrescendo-spel) een omwenteling in het orkestspel teweeg, te meer daar ook Stamitz’ collega's, zoals F.X. Richter, en zijn leerlingen, zoals Filtz, Cannabich e.a., zijn stijl handhaafden. Ook als violist en vioolleraar heeft Stamitz grote invloed uitgeoefend, die nog tot L. Spohr reikt. Niet minder baanbrekend is zijn werk als componist geweest. Zijn symfonieën werden in Parijs reeds in 1751 en spoedig ook in Londen uitgevoerd; zijn stijl maakte furore en beïnvloedde ook componisten als J.Chr. Bach, Boccherini, Dittersdorf en J. Haydn. Uitgaande van Italiaanse meesters als Tartini en Sammartini, heeft Stamitz door het ontwikkelen van de sonatevorm het klassieke tijdperk beslissend voorbereid. Zijn sterk expressief vermogen en melodische vindingrijkheid stempelen hem tot de grootste vertegenwoordiger van de muzikale ‘Sturm und Drang’. Stamitz componeerde vioolsonates, duetten voor viool en cello, een groot aantal orkesttrio's, ca. 75 symfonieën, concerten voor viool, klavier, hobo, fluit en klarinet en voorts o.m. een mis.